Characterizing Spatial Variability of Soil Properties in Tigris Basin Using Geostatistics and Geographical Information Systems

Toprak ozelliklerinin mesafeye bagli degiskenliklerinin belirlenmesi, incelenmesi ve haritalanmasi yogun tarimsal uretim yapilan arazilerde uygun amenajmanlarin gelistirilmesi ve uretimin surdurulebilirliginin saglanmasi acisindan son derece onemlidir. Bu calismada ulkemizin su rezervlerinin buyuk bir kisminin yer aldigi, onemli sulama projelerinin gerceklesmekte oldugu Dicle Havzasi’nda bir kisim fiziksel ve kimyasal toprak ozellikleri belirlenmis, mesafeye bagli degiskenlikleri modellenmis ve haritalanmistir. Toprak orneklemeleri, Diyarbakir ile Siirt illeri arasinda 5 x 5 km gridlere ayrilmis 4.341 km 2 ’lik alanda her gridin yaklasik kosesinden toplam 175 noktada 0-20 cm derinlikten alinmistir. Toprak ozelliklerinin 5 km’den kisa mesafelerdeki degisimlerinin daha dogru tahmin edilebilmesi amaciyla ardisik iki gridin kose noktalari arasinda 250 m, 750 m ve 1750 m mesafelerden de 33 toprak ornegi alinmistir. Alinan bozulmus orneklerin tekstur (kum, kil ve silt), organik madde, kirec, toprak reaksiyonu, elektriksel iletkenlik, alinabilir fosfor ve potasyum analizleri yapilmistir. Mesafeye bagli degiskenligin modellenmesi ile orneklenme yapilmayan noktalarin ilgili ozellikleri tahmin edilmis ve yersel degisim haritalari olusturulmustur. Calisma alaninda en dusuk degiskenligin pH (% VK= 3.9) ve en yuksek degiskenligin ise alinabilir fosfor (% VK= 137.77) konsantrasyonunda oldugu gorulmustur. En yuksek range degerine sahip toprak ozelligi elektriksel iletkenlik (135.4 km) iken en kucuk range degeri pH (4.74 km) icin elde edilmistir. Her bir ozelligin en dusuk ve en yuksek oldugu yerlerin rahatlikla tespit edilebildigi toprak haritalari, uygun amenajman yontemlerinin belirlenmesi, sorunlarin giderilmesi ve girdilerin en uygun kullanimi acisindan son derece yararli araclardir.