AHP Metoduyla Yer’e Özgü Mimari Tasarım Kriterlerinin Öncelik Sırasının Belirlenmesi

20. yuzyilda kuresellesme ile mimari tasarimin yerle olan iliskisi kopmus, her turlu bolgesel sinir ortadan kalkmistir. Bu baglamda mimarlik, bolgesel bir olgu olmaktan cikmis, artik sinirlari olmayan evrensel bir olgu haline gelmistir. Calisma, ‘mimari tasarim-yer’ iliskisini dogru kurmanin yani yerin ruhunun somutlastirilmasinin yolu olarak Elestirel Bolgeselciligin cozum olabilecegini savunmaktadir. ‘Elestirel Bolgeselcilik (Critical Regionalism)’ yaklasiminda ‘yer’e ait degerlerle, cagdas yer yonelimli tasarim yapmak amaclanmaktadir. Calisma kapsaminda Elestirel Bolgeselcilik kavramini gelistiren Kenneth Frampton’in 1987’lerde soylemlestirdigi 10 maddesi yorumlanarak dokuz kriter belirlenmis ancak bu kriterlerin gunumuz kosullarinda yetersiz oldugu dusunulerek tarafimizdan dort kriter eklenerek “bir yapiyi elestirel rejyonalist-o yer’e (bolgeye) ait” olarak nitelendirebilmenin on uc evrensel kriteri, dort grup halinde ortaya konulmustur. Calismanin asil amaci bir yapinin elestirel rejyonalist-o yer’e (bolgeye) ait olarak adlandirilabilmesi icin hangi kriterlerin etken oldugu ve bu kriterlerin oncelik siralamasini tespit etmektir. Bu dogrultuda doktor unvanina sahip Selcuk Universitesi, Gazi Universitesi, Orta Dogu Teknik Universitesi’nden Restorasyon Anabilim Dali, Mimarlik Tarihi Anabilim Dali, Bina Bilgisi Anabilim Dalinda gorevli toplam 34 uzmandan, bir tasarimin o yere ait olarak algilanmasinda belirlenen kriterlerin ne kadar etken olduklarini puanlamalari istenmistir. Sonuclar AHP (Analitik Hiyerarsi Prosesi) metoduyla analiz edilmis ve calisma kapsaminda ortaya konulan kriterlerin gecerliligi ve tum bu kriterlerin oncelik sirasi belirlenerek “bir yapiyi elestirel rejyonalist-o yer’e (bolgeye)” ait olarak nitelendirmede oncelikli kriterler tespit edilmistir.