Cellular and Molecular Effects of Ionizing Radiation

Hastaliklarin erken tani ve tedavisinde, iyonize radyasyon iceren goruntuleme yontemleri onemli rol oynarlar. Tani ve tedavide, hastaya uygulanacak radyasyon dozunun mumkun oldugunca az tutulmasi ve radyasyondan koruyucu onlemler alinmasina ragmen hastada radyasyon hasari olusma olasiligi bulunmaktadir. Bu nedenle dusuk ve/veya yuksek doz radyasyon uygulamalari, hucrede biyokimyasal ve molekuler sinyal yolaklarini aktive ederek, hucresel duzeyde etkiler olusturmaktadir. Gunumuzde radyasyon iceren uygulamalarin sikligi ve teknik parametrelerin yuksek degerlerde kullanilmasiyla hasta dozlari ve buna bagli doku hasarlari gorulme olasiligi giderek artmaktadir. Radyasyon hasari ile ilgili calismalarda rapor edilen hucresel mekanizmalarin basinda, apoptozis ve hucre ici reaktif oksijen turleri (Reactive Oxygen Species, ROS) olusumu gelmektedir. Apoptozis, radyoterapi uygulamalarinda tumoru yok etmede hedeflenen bir sonuc iken tanisal amacli dusuk doz uygulamalarda doku hasarini arttirici istenmeyen bir sonuctur. Tani ve tedavi amaciyla kullanilan radyasyonun, farkli dokular uzerinde erken ve gec etkileri bulunmaktadir. Dusuk doz iyonize radyasyonun hucresel duzeyde etkileri, hangi molekuller ve/veya sinyal ileti yolaklari uzerinden olustugu konusunda cok sayida arastirma olmasina ragmen henuz tam olarak aciklanamamistir. Radyasyon hasarlarina ait molekuler duzeyde yapilan calismalar, olusabilecek hasarlarin erken duzeyde belirlenmesi ve sonrasinda onleyici tedavilerin planlanabilmesi acisindan cok onemlidir. Bu derleme, radyasyonun hucrede farkli sinyal ileti yolaklari ve molekuller uzerinden yaptigi etkileri guncel literature bagli olarak degerlendirmeyi amaclamistir.