Kolorektal kanserli hasta yakınlarının kolorektal kanserden korunmaya yönelik tutumları ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları

Amac:  Arastirma, kolorektal kanserli (KRK) hasta yakinlarinin KRK’den korunmaya yonelik tutumlarini ve saglikli yasam bicimi davranislarini belirlemek amaciyla tanimlayici olarak yapilmistir. Materyal ve Metod:  Calisma Haziran 2015-Haziran 2016 tarihleri arasinda Erciyes Universitesi Saglik Uygulama ve Arastirma Merkezi genel cerrahi servisinde KRK cerrahisi geciren 86 hastanin 142 yakini ile tamamlanmistir. Veriler hasta tanitim formu, kolorektal kanser taramasi tutum inanc olcegi (KKTTI) ve saglikli yasam bicimi davranislari II olcegi (SYBD) kullanilarak, arastirmaci tarafindan  toplanmistir. Bulgular:  Hasta yakinlarinin yarisindan fazlasinin (%56.3) KRK hakkinda bilgi sahibi olmadigi ve %85.2’sinin KRK erken tani/tarama programlarina katilmadigi belirlenmistir. Hasta yakinlarinin KKTTI olcegi toplam puan ortalamasinin 53.06±8.91, SYBD olcegi toplam puan ortalamasinin ise 132.46±20.96 oldugu tespit edilmistir. KRK ile ilgili bilgi sahibi olan ve KRK erken tani ve tarama programlarina katilan hasta yakinlarinin hem KKTTI olcegi hem de SYBD olcegi puan ortalamalari daha yuksek olup, aradaki farkin ileri derecede anlamli oldugu belirlenmistir (p<0.001). Arastirmada hasta yakinlarinin SYBD olcegi ile KKTTI olcegi arasinda pozitif yonlu, zayif duzeyde, istatistiksel olarak anlamli bir iliski tespit edilmistir (p<0.01). Tartisma:  Calismamizda hasta yakinlarinin KRK taramalarina katilma oranlarinin dusuk, KRK’den korunmaya yonelik tutumlarinin ve saglikli yasam bicimi davranislarinin ise orta duzeyde oldugu belirlenmistir. Hemsireler kanserli hastalarin birinci derece yakinlari basta olmak uzere risk altindaki tum bireylerde kanserden korunma ve erken tani/tarama programlari ile ilgili farkindalik gelistirmeli ve saglikli yasam bicimi davranisi kazanmalarinda yol gosterici olmalidir.