Denial of Paternity by DNA Fingerprint Test in Islamic Family Law

Islâm Aile Hukukunda DNA Parmak Izi Testi Ile Nesebin Reddi.  Oz: Klasik Islâm hukuku doktrininde koca, evlilik icerisinde dogan cocugun nesebini iki sekilde reddetme (redd-i neseb davasi acma) hakkina sahiptir. Birincisi, kocanin karisini zina ile su clayarak mahkemede redd-i nesep davasi acmasidir. Bu sekilde acilan davada, kari-koca mahkemede usulunce yeminlesir (liân/mulâane) ve mahkeme sonucunda cocugun nesebi kocadan duser. Ikincisi ise evlilik surecinde cocugun kocadan olmasini aklen ve ilm en/t ibben imkânsiz kilan bazi ozel durumlarin bulunmasidir. Boyle bir durumda koca, liân/mulâane uygulamasina gerek olmaksizin redd-i nesep davasi acma hakkina sahiptir. Gunumuzde ise bilim ve teknolojinin gelismesine paralele olarak nesebin subut ve nefyi /reddi ile ilgili hukuk davalar inda DNA fingerprint testi de bir ispat vasitasi olarak kullanilmaktadir. Cagdas Islâm hukuku arastirmacilari da DNA fingerprint testi ile nesebin subutu ve reddi konusu uzerinde durmuslardir. Bu calismada sadece, “Islâm Aile Hukukunda DNA Parmak Izi Testi Ile Nesebin (Soybaginin) Reddi” konusu uzerinde durulacaktir. Ozet: Islâm hukukunda, nesebin gercege uygun bir sekilde subutuna buyuk onem verilmis ve evlilik icerisinde dogan cocugun baskasindan oldugunun kesin olarak bil inmesi halinde kocaya bu cocugun nesebini reddetme (redd-i nesep davasi acma) hakki verilmistir.  Klasik Islâm hukuku doktrininde evlilik icerisinde dogan cocugun nesebini reddetmenin iki yolu vardir. Birincisi, liân/mulâane olarak isimlendirilen yontemdi r. Terim olarak li ân/mulâane, kocanin karisini zina ile suclamasi (kazif) sonucu actigi redd-i nesep davasi uzerine kari-kocanin mahkemede ozel olarak yeminlesmeleri anlamina gelmektedir. Ikincisi ise cocugun nesebinin kocaya ilhakini/nisbetini imkânsiz ki lan; “kadinin nikâhtan once baskasindan hamile kaldiginin kesin olarak bilinmesi veya nikâh akdinin uzerinden alti ay gecmeden dogumun olmasi”, “kocanin biyolojik ve fizyolojik kusurlarindan dolayi cocuk sahibi olamayacaginin anlasilmasi” ve “kari-koca ara s inda cinsel iliskinin imkânsiz olmasi” gibi durumlarda soz konusu olmaktadir. Bu gibi durumlarda koca liân uygulamasina gerek olmaksizin redd-i nesep davasi acma hakkina sahiptir. G unumuzde ise bilim ve teknolojinin gelismesi ile nesebin subut ve nefyi/ reddi ile ilgili hukuk davalar inda DNA parmak izi testi de bir ispat vasitasi olarak kullanilmaktadir. DNA parmak izi, ana-babadan kal itim (genetik) yoluyla cocuga aktarilan, her ferdin ozel olarak biyolojik kimligine delalet eden ve belirli bilimsel kur allar cercevesinde bilinmesi mumkun olan genetik iz/ozellik/sifre olarak tanimlanmaktadir. Her insan in fizyolojik yapisinda (fenotip) benzerlikler oldugu gibi farkliliklar da vardir. Yine ayni sekilde her insanin biyolojik ve genetik yapisi (genotip) buyu k oranda birbirine benzemekle birlikte aralar inda bazi farkliliklar da bulunmaktadir. Nitekim bugun fizyolojik olarak birbirine cok benzer gorunen insanlarin, “parmak izi, ses izi, koku izi ve DNA parmak izi” gibi biyolojik ve genetik ozellikler acisindan di ger insanlardan farkli oldugu bilimsel olarak ispatlanmistir. Di ger taraftan nesebin subutu veya nefyi/reddi, verâset (miras), velâyet, nikâh (evlenme yasagi), hidâne (himaye ve terbiye hakki), nafaka hakki, âkile, sahitlik vs. gibi bircok fikhi/hukuki meseleyi yak indan ilgilendirmektedir. Bundan dolay idir ki Islâm hukukunda, evlilik icerisinde dogan cocugun zina mahsulu oldugu veya evlilik oncesine ait oldugu yonunde kesin bir bilgi, delil veya kuvvetli bir ihtimalin olmasi halinde, liân yoluyla veya liân uygulamasina basvurmadan kocaya bu cocugun nesebini reddetme hakki verilmistir. Konuyla ilgili naslardan (Nur 24/6-9) anla sildigi uzere liân uygulamasi, karisina zina sucu isnat edip de bunu beyyine (dort sahit) ile ispat edemeyen koca icin mesru kilinmistir. Dolayisiyla koca, karisina zi na isnad inda bulunur ve bunu dort sahit ile ispat ederse veya kadin zina yaptigini ikrar/itiraf ederse liân uygulamasina gerek kalmaz ve kadina zina haddi uygulanir. Cunku kadinin zina sucu, sahitler ile sabit olmustur ve liân uygulamasina gerek kalmamisti r. Şu halde, zina sucunun ispatinda oldugu gibi, nesebin reddi konusunda da, karisinin gebeliginin veya evlilik icerisinde dogan cocugun kendisinden olmadigini iddia eden ve bunu DNA parmak izi testi ile ispat eden koca icin liân uygulamasina gerek olmad an cocugun nesebini reddetme hakki olmalidir. Buna gore DNA parmak izi testi sonucunda cocugun kocadan oldugu anlasilir ise karisini zina ile sucladigi (kazif) ve bunu ispat edemedigi icin kocaya kazif cezasi uygulanir. Ancak DNA parmak izi testi sonucunda cocugun baskasindan oldugu anlasilirsa cocugun nesebi kocaya ilhak edilemez ve hamileligin ikrah (tecavuz) yoluyla veya supheli cinsel iliski sonucu olma ihtimalinden dolayi kadina da zina cezasi (haddi) uygulanmaz. Di ger taraftan, nesebin reddi ile ilg ili li ân uygulamasi istisnai bir kuraldir. Asil olan ise cocugun zina mahsulu, yani zina sonucunda oldugunun beyyine (dort sahit) ile ispat edilmesidir. Dolayisiyla liân, dini acidan ibadet bilinci ile yapilmasi gereken ve terk edildiginde kisinin gunahkâr olaca gi bir uygulama degildir. Buna gore DNA parmak izi testini delil olarak kabul etmek, liân uygulamasini nesh/iptal etmek degil, aksine liân uygulamasina gerek kalmadigi icin onu terk etmektir. Dolayisiyla DNA parmak izi testine basvurma imkâninin olma d igi yerlerde, liân/mulâne uygulamasi yine yururlukte kalmaya devam edecektir. Sonuc olarak; “Islâm Aile Hukukunda DNA Parmak Izi Testi Ile Nesebin (Soybaginin) Reddi” konusunda sunlari soylemek mumkundur. Islâm’in temel kaynaklari Kur’ân ve sunnette, ili m ogrenilmesi ve geregi ile amel edilmesi tesvik edilmekte ve istenilmektedir. Dolayisiyla, nesebin subutunda oldugu gibi nefyi/reddi konusunda da, bilimsel bir ispat vasitasi olan DNA Parmak izi testi kullanimina Islâm hukuku acisindan bir itirazin olmama s i gerekir. Nitekim Şafii fakih el-Mâverdi’nin (o. 450/1058) nesebin nefyi/reddi konusunda; “Ilmi gercekler cocugun kocadan olmadigini gosteriyorsa liân uygulamasina gerek olmadan cocugun nesebi reddedilir” (Mâverdi, el-Hâvi’l-kebir, 11: 159) seklinde ifa de etti gi genel kaide de, Islâm hukukunda redd-i nesep davasi acma konusunda DNA parmak izi gibi modern/bilimsel ispat vasitalarina itibar edilecegini gostermektedir. Dolay isiyla; “Onlari (evlatliklarinizi gercek) babalarina nispet ederek cagirin. Bu, Alla h kat inda daha (dogru ve) adaletlidir” (Ahzab, 33/5) ayetin hukmu geregince, nesebin gercege uygun bir sekilde tespit edilmesini saglamak amaciyla kocanin, -liân uygulamasina gerek olmaksizin- DNA parmak izi testi ile kendisinden olmadigi kanitlanan bir co cu gun nesebini reddetme (redd-i neseb davasi acma) hakki olmalidir .