Kansu-Yetkiner, Neslihan. Çeviribilim Edimbilim li kisi Üzerine. zmir, 2009: zmir Ekonomi Üniversitesi Yay nlar

2009’un son ayları, kitap raflarında çok sık görmeye alışkın olmadığımız çeviribilim alanında değerli bir eserin basımına şahit oldu. İzmir Ekonomi Üniversitesi Mütercim Tercümanlık Bölümü öğretim üyesi Neslihan Kansu-Yetkiner, Çeviribilim Edimbilim İlişkisi Üzerine başlıklı kitabını yayımladı. Her ne kadar çeviribilim akademik bir alan olarak özerkliğini ilan etmiş olsa da alana disiplinlerarası perspektiften bakmayı amaçlayan, özellikle de kuramla birlikte uygulamaya da yer veren özgün yayınlara duyulan ihtiyaç açıktır. Mütercim tercümanlık lisans ve yüksek lisans eğitiminden sonra çalışmalarını dilbilim-çeviribilim odaklı yürütmeye devam eden yazar da kitabında çeviribilim çalışmalarında edimbilimsel bir yaklaşımın kazandıracağı dinamizmi tartışıyor. Kansu-Yetkiner’in kitabının kuramsal olan ilk kısmı üç alt başlığa ayrılıyor: Birinci bölümde edimbilimin konusu, tarihsel art alanı, edimbilime farklı bakış açıları, temel çalışma alanları irdelenmiş. İkinci bölümde çeviribilim-edimbilim ilişkisi, çevirmenin edimbilimsel yetisi ve edimsözlerin yanlış anlaşılmaları durumunda meydana gelebilecek başarısız çeviriler ele alınmış. Üçüncü kısımda ise edimbilimin çeviri çalışmalarına katkıları, makine çevirisi, çeviri eğitimi; çeviri eleştirisi gibi konular üzerinden tartışılmış. Kitabın uygulamaya da yer veren ikinci kısmında ise öncelikle bir sözeylem türü olarak yemin ve çevirisi ele alınarak bir sözeylem olgusu olarak sosyokültürel bağlamda tanımlanmış. Ardından Türkçeye çevrilmiş dört tiyatro eserinde kullanılan yemin sözeylemi çevirileriyle birlikte erek dildeki karşılıkları, çevriliş biçimleri ve erek dildeki etki sözeylem bakımından incelenmiş. Kitabın uygulamalardan oluşan bir diğer konu başlığı ise belirtikleştirme. Belirtikleştirme olgusu, Can Yücel’in “Şeyist” adlı şiiri ve çevirisi üzerinden, bağıntı kuramı çerçevesinde incelenmiş. Kansu-Yetkiner’in kitabının temel savı, edimbilimin bir yandan bilişsel bilimlere öte yandan toplumsal modellere yaslanan kuramsal art alanının çok boyutlu çeviri edimi için çok verimli bir araç olduğu yönünde. Yazara göre, bağlam, alımlama, yorumlama gibi kavramlarıyla edimbilim, çeviriye daha dizgesel ve disiplinlerarası bir bakış açısı getirebilir. Bu bakımdan edimbilimsel bir bakışaçısı hem çevirmenin ve yazarın öznel bilişsel süreçlerini hem de dilin kişilerarası işlevini göz önünde bulundurarak çeviri çalışmalarına çok katmanlı ve multidisipliner bir çerçeveden bakmayı mümkün kılar.