Türkçede İşitsel Deneylerde Kullanılan Çapraz Birleştirmeli Uyaran Yönteminin Sınanması

Dil sisteminin beyinde zamansal acidan nasil islemlendiginin aciklanabilmesi icin beyin arastirmalarinin ve dilbilimin verilerinin birlikte yorumlanmasi gerekmektedir. Isitsel teknik kullanilarak elde edilen isitsel uyaranlarin bu baglamda incelenmesiyle, dilin beyindeki sesbilimsel islemlenisi daha acik bicimde ortaya konulabilmektedir. Bu arastirmada, Bekâr (2016)'da EEG teknigi araciligiyla incelenen isitsel uyaranlarin akustik onislemleme sureci uzerinde durulmaktadir. Bu onislemleme sureci arastirmada, Capraz Birlestirmeli Uyaran (Stimulus Cross-Splicing) yontemi olarak tanimlanmaktadir. PRAAT 5.2 Ses Cozumleme Programinda uygulanan bu yontem araciligiyla olusturulan isitsel uyaranlar, ayni arastirma sorulariyla kurulan ancak akustik onislemleme surecinden gecirilmemis olan bir baska EEG deneyinin isitsel uyaranlariyla, temel siklik (F0) ve sesletim sureleri cercevesinde karsilastirilmali yorumlanmaktadir. Temel siklik (F0) ve sesletim sureleri kullanilarak, ses caprazlama isleminin gerceklestirilecegi isitsel uyaranlarin sifir gecis noktalari (0-) belirlenmekte ve ses kayitlari dogalligini kaybetmemektedir. Turkce acisindan ozgun olan bu yontem, Turkcenin parcali ve parcalarustu sesbilimsel bileseninin incelendigi beyin arastirmalarinda uygulanan isitsel uyaranlarin daha guvenilir bulgular sunabilmesini saglamaktadir. Isitsel uyaranlarin istatistiksel yontemlerle karsilastirildigi bu arastirmanin bulgulari, akustik onislemleme surecinin Turkcede onemini ortaya koymaktadir. Buna gore, akustik onislemleme kullanilarak, ayni dilbilimsel sorunu inceleyen iki ayri beyin goruntuleme calismasinda bu yontemin deney sonuclarina nasil etki ettigi ve ileri arastirmalardaki gerekliligi vurgulanmaktadir.