Prion Proteinlerinin Biyolojisi / Biology of Prion Proteins

Alzheimer, Parkinson, Huntington ve prion hastaliklari gibi norodejeneratif bozukluklarda ortak ozellik, yanlis katlanma gosteren spesifik proteinlerin kumelenmesi ve genis amiloid fibril ya da plaklarin olusumudur. Son bulgular kucuk soluble oligomerlerin noronal yetersizlikten oncelikli olarak sorumlu oldugunu gostermistir. Glikozilfosfatidilinozitol (GPI) capali h ucresel bir glikoprotein olan prion proteini i nsan ve hayvanlarda prion hastaliklari olarak bilinen transmissible spongiform ensefalopatilerin (TSE) patogenezinde onemli bir rol oynamaktadir. Prion hastaliklarinda bu proteininin normal hucresel formu (PrP C ) hastalik etkeni izoforma (PrP Sc ) donusebilir. Prion proteinlerinin bu yapisal donusum sirasinda kullandigi molekuler stratejiler henuz tam olarak anlasilamamis olmasina karsin bu proteinin norodejeneratif hastaliklarin etyolojisinde ve patolojisinde merkezi bir rol oynadigi ve prion proteinlerini kodlayan genlerin ( Prnp ) mutasyonlari ve polimorfizmlerinin hastaliga duyarlik acisindan onemli etkilerinin oldugu bilinmektedir. Ote yandan, cok sayidaki calismaya karsin prion proteininin patolojik ve fizyolojik kosullardaki rolleri tam olarak belirlenememistir. Bu derlemede, prion proteinlerinin yapisal ozellikleri, hucre ici trafigi, olasi fizyolojik rolleri ve apoptozis ile iliskisi ozetlenmistir.