Sami Zemni (ed.), Het Midden-Oosten, The times they are a-changin’

bij Sedan (1870) tegen de Fransen en Corpus-Christi processies onder deze grootste gemene deler. Op deze wat caleidoscopische manier ontstaat een goed beeld van het leven in elk van de steden in een tijd van grote veranderingen. Zeker een gewin voor wie zich door het levendige verhaal terug wil laten verplaatsen in een zo andere tijd die toch minder dan anderhalve eeuw geleden is. Wie het betoog met een meer academische insteek leest, zal zich steeds weer afvragen wat de meerwaarde van de literaire koepelbegrippen is en waarom juist deze aspecten van het stedelijke leven uitgelicht worden. Alles bij elkaar biedt Zimmer een detailrijk maar zeker niet overladen verhaal waarin de couleur locale van elke stad en de gebruikte archiefbronnen doorschemeren, zonder dat het een drammerig betoog over de subversiviteit van de burgers tegen de staat. De canon van de Duitse geschiedenis en alomvattende duidingen als de Sonderwegthese zo losgezongen van de realiteit van het (stedelijke) leven en de historische bronnen dat Zimmer zichzelf en de lezer weer wil laten verrassen door beelden, percepties en ongerijmdheden uit de tijd zelf. Daarom gaat hij slechts zeer selectief in debat met de historiografie en is hij ook terughoudend met analyses die de bijzonderheden van de drie steden aan hun sociaaleconomische profiel of confessionele bevolkingssamenstelling vastnagelen. De prijs voor deze goed leesbare en subtiele schets van het stadsleven eind negentiende eeuw – toen veranderingen wel overal voelbaar waren, maar een eindresultaat voor niemand herkenbaar was – is een impressionistisch en soms wat meanderend betoog. Desondanks, of misschien wel juist daarom, is Zimmers boek verfrissend en waardevol. Het signaleert de normalisering van de Duitse geschiedenis door begrippen als “vooruitgang” en “modernisering” op een onbelaste Britse manier op te vatten en te relativeren met de ogen van de tijdgenoten. Zonder de zware ballast van Historikerstreit, Vergangenheitsbewältigung en Normalisierung.