II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ OSMANLI MATBUATINDA “TONGUÇ” [TONGHIDJE] GAZETESİ VE ROMANYA TÜRKLERİ İÇİN ÖNEMİ

Osmanli matbuatinda II. Mesrutiyet’in ilanindan (24 Temmuz 1908) hemen sonra olusan ozgurluk havasi icerisinde cok sayida yeni dergi ve gazete yayin hayatina baslamis; bu dergi ve gazeteler halkin aydinlatilmasi, bilgi ve kultur seviyesinin yukselmesinde onemli bir fonksiyon icra etmislerdir. II. Mesrutiyet’in ilanindan sonra yayin hayatina giren gazetelerden birisi de Tonguc [Tonghidje] ’tur. Mirza Sait Bey tarafindan 11 Şubat 1324 [24 Şubat 1909] - 19 Mart 1325 [1 Nisan 1909] tarihleri arasinda 36 (otuz alti) sayi yayinlanan gazete, sadece genis Osmanli cografyasinda degil, Musluman Turklerin yasadigi Kirim, Romanya gibi yerlerde de yakindan ve ilgiyle takip edilmistir. Tonguc gazetesi sayfalarinda makale, siir, mektup gibi edebi turlere yer vermis olup, bunun yaninda Avrupa’dan, Balkan cografyasindan ve Islam dunyasindan aktardigi haberlerle de onemli bir islev gormustur. Ayrica, basta saglik olmak uzere, ciftcilik, bahcivanlik gibi tarim alanlarinda da halki bilgilendirme ve onlarin kulturel seviyelerini artirma noktasinda yazilar yayimlanmistir. II. Mesrutiyetten cumhuriyete uzanan surecte donemi anlamak acisindan gazete ve dergilerin buyuk onemi vardir. Bu yonuyle Tonguc gazetesi birlestirici ve aydinlatici vasfiyla matbuat tarihimizde onemli bir fonksiyonu olmustur. Bir baska ifadeyle, Osmanli icinde ve disinda yasayan Turk halkinin karsilastiklari sorunlara Tonguc gazetesi bir ayna vazifesi gordugu soylenebilir. Bu calismada II. Mesrutiyet sonrasi yayin hayatina dahil olan Tonguc gazetesi ilk defa incelenmis ve bu gazetenin Romanya cografyasinda yasayan Musluman Turkler acisindan ifade ettigi anlam degerlendirilmistir.