Argumentations in Proving Attributions of Prophets in Sanūsī's Treatise, Umm al-Barāhīn

Muhammed b. Yusuf es-Senusi, IX. (XV.) yuzyil Kuzey Afrika’sinin onemli Esʻari kelâmcilarindandir. Onun basta kelâm ve tasavvuf olmak uzere ilâhiyât ilimlerinin pek cogunda eserler kaleme aldigi bilinmektedir. Bu ilimlerin arasinda mantik ilminin de yer almis olmasi onun, “istidlâl” konusunda soz sahibi oldugunu gostermektedir. Senusi’nin Ummu’l-berâhin adli risâlesi “Lâilâhe illallah Muhammedun Resulullah” sozunun butun akidenin kaynagi oldugu inancini delillendirmek maksadiyla yazilmistir. Allah’in varligi ve sifatlarinin ispati icin kullandigi istidlâller yaninda o, risâlesinde “Muhammedun Resulullah” sozune dayanarak peygamberlerde bulunmasi gereken ozellikleri de ortaya koymus ve sidk, emânet ve teblig olarak saydigi bu ozellikleri cesitli delillerle ispatlamaya calismistir. Senusi, bu sozun kapsamina diger peygamberlere, meleklere, semavi kitaplara, âhiret gunune inanmanin da girdigini savunur. Ona gore bunun sebebi, Hz. Peygamber’in butun bunlari tasdik etmeyi din olarak getirmis olmasidir. O, “Ummu’l-berâhin”de peygamberlerin sahip olduklari sifatlarla ilgili istidlâllerini daha cok hulfi kiyâsa dayandirmistir. Bunun yaninda muʻcize ile istidlâl, iki asli bir sonuca gore duzenleme, zincirleme kiyâs, matvi kiyâs formlarini da kullanmistir.