Te’vil ve Tekfir Kuramı Çerçevesinde Gazzâlî’nin Toplumsal Barışa Katkısı

Gunumuzde Muslumanlarin yasadigi siyasi ve ekonomik istikrarsizligin nedenlerinden biride dini ve itikadi bolunmelerdir. Hz. Peygamber’in vefatindan kisa bir sure sonra baslayan ihtilaflar farkli firka ve mezheplerin dogmasiyla sonuclanmis, bu firka ve mezheplerin birbirini tekfir etmesiyle de Muslumanlar arasinda ic catismalar ortaya cikmistir. Genel olarak Musluman toplumlarda farkli dusunce ve inanc sahipleri ya tekfir edilmek suretiyle dinin disina, ya da sapiklikla ve bid ʻ at c i olmakla itham edilerek Ehl-i S u nnet ve’l-Cemaat dairesinin disina itilmis; boylece farkli dusunce gruplari dislanmaya ve otekilestirilmeye calisilmistir. Islam tarihinde ilk kez Haricilerle baslayan tekfir meselesi Muslumanlar arasindaki dini ve siyasi bolunmeleri derinlestiren ve etkileri bugun bile devam etmekte olan bir problemdir. Kendisi de bazi goruslerinden dolayi tekfir edilen Gazzâli (o. 505/111) bu konuda bir risale kaleme alarak kendi mezhebi disinda kalan herkesi tekfir edenlere bu yolu kapatmistir. Boylece o, Islam toplumlarinda farkli mezhep ve cemaatlerin birlikte yasamasini mumkun kilacak bir cerceve olusturmustur.