Natüralizm ve Teizm Açısından Akıl Delilinin Değerlendirilmesi

Akil naturalist paradigmada dogal bir fenomen olarak gorulur. Cagdas zihin felsefecilerinin cogunlugu aklin, evrimin bir yan urunu ve beyin gibi karmasik yapidaki fiziksel sistemin zorunlu bir sonucu oldugunu dusunur. Buna gore, beynin sirlari cozuldukce akil yurutmenin nasil bir olay oldugu tamamen aciklanacak ve bu sayede yakin gelecekte tipki insan gibi dusunen yapay zekâlarin uretilmesi mumkun olacaktir. Fakat akil oyle bir fenomendir ki, tasidigi ozellikler maddeye indirgenememekte ve indirgemeci materyalizmin dayandigi prensiplerle catismakta ve naturalist paradigmaya ciddi sorunlar cikarmaktadir.  Hatta akli aciklama cabasi, ondan suphe etmeye yol actigi icin naturalizmi curutmektedir.  Elbette bu yeni bir arguman degildir, ancak zihin felsefesindeki son tartismalar isiginda bugun bu iddia, her zamankinden daha da gelismis ve guclenmistir. Bu calismada son yillarda one cikan birkac filozof tarafindan savunulan “akil delili” baglaminda, aklin naturalizmin reddini gerektirdigini ortaya koyacagiz, ardindan aklin varligini aciklamada ve guvenilirligini temellendirmede teizmin naturalizmden daha makul bir izah oldugunu savunacagiz.