Diken ardıç (Juniperus oxycedrus L. subsp. oxycedrus) kozalaklarının uçucu yağ özellikleri ve çevresel faktörlerle ilişkileri

Bu calismada olgun diken ardic (Juniperus oxycedrus L. subsp. oxycedrus) kozalaklarinda ucucu yag ozelliklerinin belirlenmesi ve bu ozellikler ile cevresel yetisme ortami faktorleri arasindaki iliskilerin ortaya konulmasi amaclanmistir. Bu dogrultuda 2014 yilinin Kasim ve Aralik aylari icerisinde Goller yoresi sinirlarinda tespit edilen 13 farkli ornek alandan kozalak ornekleri toplanmistir. Toplanan ornekler hava kurusu hale geldikten sonra su buhari ile distilasyon yontemi kullanilarak ucucu yag elde edilmistir. Bu islem sonucunda kozalaklarda ortalama % 0,59 ±0,08 v/w ucucu yag tespit edilmistir. Ayrica her bir ornek alana ait kozalak orneklerinde SPME/GC/MS yontemi kullanilarak ucucu bilesenler belirlenmistir. Kozalaklarda toplam 35 farkli ucucu bilesen tanimlanmis olup, bunlar icerisinde β-mirsen (%57,14 ±11,86), α-pinen (%32,85 ±9,80) ve limonen (%5,23 ±2,01)’in en temel ucucu bilesenler oldugu sonucuna varilmistir. Bu temel bilesenler ve cevresel faktorler (fizyografik, klimatik ve toprak faktorleri) arasindaki iliskiler ise sirasiyla Pearson Korelasyon Analizi, kumeleme analizi ve temel bilesenler analizi ile sorgulanmistir. Uygulanan analizler neticesinde turun kozalaklarinda tespit edilen bu bilesenlerin ozellikle ornek alanlarin denizden olan uzakliklari, en nemli ayin yagisi, en nemli uc aylik donemin yagisi ve toprak ozelliklerinden katyon degisim kapasitesi ile istatistiksel anlamda onemli iliskilerinin oldugu sonucuna varilmistir. Anahtar kelimeler: Cevresel faktorler, Diken ardic, Temel bilesenler analizi, Ucucu yaglar