Spektakelcultuur in de Lage Landen: naar een geïntegreerde en interdisciplinaire benadering

September 1915. De Antwerpse schouwburg Odéon kondigt een vertoning aan van het blijspel De Theerozen, uitgevoerd door lokale Antwerpse artiesten. Dit blijspel wordt gevolgd door een vertoning van de Duitse film Het zwart kasteel (Das Dunkle Schloss, 1915), waarin Eugen Burg de op Sherlock Holmes geïnspireerde speurder Braun vertolkt. Daarnaast staan nog de Franse film Madame Satan (1913) en het driedelige dramatisch schouwspel – vermoedelijk ook een film – De verlossing op het programma. Dit alles wordt afgewisseld met een diversiteit aan ter plaatse vertolkte zangen attractienummers (Afbeelding 1). Uit dit lukraak gekozen voorbeeld blijkt duidelijk dat de presentatie en consumptie van diverse vormen van wat we hier spektakel zullen noemen niet geïsoleerd plaatsvinden. Ook na de hoogdagen van het klassieke variététheater, bleef een mix van verschillende vormen van spektakel sterk aanwezig in de entertainmentsector.