DEĞERLER VE TOPLUMSAL YAPIDA SOSYAL DEĞERLERİN YERİ

Deger/degerler, felsefenin ve sosyal bilimlerin kullandigi temel kavramlardan biridir. Bundan dolayi, degerler ile ilgili genis bir literatur mevcuttur. Degerler konusundaki literaturun olusmasinda katkisi olan sosyal bilimlerden biri de sosyolojidir. Sosyoloji kaynaklarinda degerler, sosyal hayati aciklamak icin kullanilan temel kavramlardan biridir. Bu tespitten hareketle makalede, once degerlerin tanimi, siniflandirilmasi, ozellikleri, islevleri ve kaynaklari daha sonra, toplumsal yapi ve degerler, degerin kultur, kurum, norm ve toplumsal kontrolle iliskisi ele alinmistir. Calismanin amaci, toplumsal yapinin olusmasinda, varligini surdurmesinde ve sosyal degisimde degerlerin yerini ve onemini saptamaktir. Literatur taramasi esas alinarak yapilan analiz ve degerlendirmelerde, toplumsal hayati mumkun kilan insanin “sosyal olma” ozelligi ile “toplumsal bilincin” insan dogasiyla aciklanabilecegi sonucuna varilmistir. Toplumsal hayatin icinde yasandigi toplumsal yapinin ise kultur, degerler, yargilar, kurumlar ve davranislardan meydana geldigi saptanmistir. Ayrica, her toplumsal yapinin biri mevcut olani koruma amacinda olan normlar ve toplumsal kontrol, digeri ise, toplumsal yapida degisim istegini yansitan bireysel farkliliklar ve beklentiler olmak uzere iki farkli baskinin etkisi altinda oldugu tespit edilmistir. Bu faktorlerin etkisinin ve sonuclarinin toplumun “degerlere baglilik duzeyine” gore degistigi ortaya konmustur. Boylece, toplumsal yapida sosyal degerlerin belirleyici bir rol ustlendigi sonucuna ulasilmistir.