Cyber Bullying Experiences of Middle School Students According to Olweus' Peer Bullying Model

Bu arastirmada ergenlerin siber zorbalik karsisinda nasil tepkiler verdiklerini Olweus’un Akran Zorbaligi Modeli cercevesinde incelemek amaclanmistir. Bu arastirmaya Turkiye’nin yedi farkli bolgesinden yaslari 12 ve 14 arasinda degisen 49 yedinci ve sekizinci sinif ogrencisi katilmistir. Arastirmanin verileri odak grup gorusmeleri ve yari yapilandirilmis gorusme formu araciligi ile toplanmistir. Gorusmelerde ergenlere siber zorbaliga tanik olup olmadiklari sorulmus, bir kismi tanikliklarinin yani sira dogrudan kendilerinin internette maruz kaldigi ya da yaptigi davranislari paylasmistir. Verilerin analizinde tumdengelim yaklasimi kullanilmistir. Bulgular Olweus’un akran zorbaligi modeline gore siniflandirildiginda ise katilimcilarin daha once kurban, kurbanin olasi savunucusu, zorba, kurbanin savunucusu ve zorbanin gizli destekcisi statuleri ile siber zorbaligi yasadiklari belirlenmistir.  Bununla birlikte bu arastirmada katilimcilarin Olweus’un akran zorbaligi modelinde yer alan taraf tutmayan, zorbanin takipcisi ve zorbanin destekcisi statulerinde bir siber zorbalik yasantilari olmadigi ortaya koyulmustur. Bulgular siber zorbalik surecinde kurbanlarin samar oglani olarak etiketlendiklerini, guvenli internet kullanim kurallarina uygun davranmadiklarini ve sosyal destekten mahrum kaldiklarini isaret etmektedir. Kurbanin olasi savunucularinin ise kurbanin zarar gordugunun farkinda olmalarina ragmen yetiskinlerin ve akranlarin olumsuz tutumlari nedeniyle kurbana yardim etmekten cekindikleri ortaya koyulmustur. Zorba statusunde oldugu belirlenen ogrencilerin de davranislarinin sonuclarini dusunmeden hareket ettikleri ve internet etigine dikkat etmedikleri bulunmustur. Ayrica bu ogrencilerin eglence, oc alma ve zorbaliga ugrayan kisileri koruma amaciyla zorbalik yaptiklari belirlenmistir. Ote yandan kurbanin destekcileri grubundaki ogrencilerin aciklamalarina gore yuksek duzeyde empatik anlayisa ve oz yeterlilige sahip olduklari belirlenmistir. Bu gruptaki katilimcilar siber zorbalikla mucadele etmek amaciyla zorbalarla konusarak uzlasma,  diger akranlara kurbanlarin yaninda yer aldiklarini acikca gosterme, teknolojik becerilerini kullanarak zorbalari engelleme ve zorbalarla yuz yuze kavga etme stratejilerini kullandiklarini belirtmektedir.  Zorbanin pasif destekcileri olan ogrencilerin de en cok dikkat ceken ozellikleri kurbanin, zorbaca davranisi hak ettigini dusundugunu belirtmektedir.  Bu bulgulara gore Turkiye’de ergenler siber zorbalik deneyimine sahiptir ve siber zorbalik sureci Olweus’un akran zorbaligi dongusune benzer sekilde islemektedir. Calisma siber zorbalikla mucadele surecinin bu statuler dikkate alinarak ve her bir statu icin farkli stratejiler gelistirerek yurutulmesinin onemini ortaya koymaktadir. Bu kapsamda kurbanin pasif destekcilerinin, aktif destekcilere donusmesinin onundeki engeller kaldirmali, zorbalar ve zorbalarin potansiyel destekcileri icin de ergenlerin empati becerilerini gelistirmeye yonelik calismalara agirlik verilmelidir.