ŞİİRDE “KARŞILAŞMA” VE “TAHAVVÜL” BİÇİMLERİ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER

Her toplumun siire yukledigi anlam, devirden devire farkliliklar gosterir. Şiir kimi zaman ideolojilerin kimi zaman da duygularin aktarim araci olarak karsimiza cikar. Tanzimat Devri Turk edebiyatinin ilk temsilcilerinden olan Şinasi, Namik Kemâl gibi sairler fikirlerini, diger edebi turlerin yani sira, siir araciligiyla da yaymaya calisirlar. Bu noktada sairlerin eserlerinde estetik kaygidan cok bilgi verme, ogretme amacinda olduklari gorulur. Buna karsilik Abdulhak Hâmid ve Recâizâde Mahmut Ekrem’le birlikte Turk siir dilinde estetik anlamda degisimler meydana gelir. Ayrica romantizmin one cikardigi en onemli unsurlardan biri olan tabiat, sairin ozledigi ve yasamak istedigi bir mekâna donusur. Yine bu sairlerimizle tabiatin farkli goruntuleri, olum, ask ve melankoli gibi unsurlar siirimizin baslica temalarindan olur. Tabiat algisi Tevfik Fikret ve Cenab Şahabeddin gibi sairlerle farklilasir. Ozellikle Tevfik Fikret dis dunyayi kendi karamsar psikolojisiyle birlestirir ve gordugunu/gormek istedigini ya da kurguladigini bu algiya gore siirlestirir. Yirminci yuzyilla birlikte modern psikoloji alaninda calisanlarin dikkati sanatsal yaratma sureclerine yonelir. Bu calismalardan cikarilabilecek en onemli sonuclardan biri sanatkârlarin birbirine benzer ve sira disi hâller yasadigidir. Modern psikolojinin, sanatcilarin yasadigi hâllerle ilgili tespitleri, sairlerin dilinde farkli imgelerle ifadesini bulur. Bu yazi, siir yazma sureclerini siirleriyle/siirlerinde ifade eden basta Tevfik Fikret olmak uzere Abdulhak Hâmid Tarhan, Recaizâde Mahmut Ekrem ve Cenab Şahabettin’in siirlerindeki imgelere odaklanmaktadir. Ayrica siirin anlami, siir dilinin degisimi, bu degisimin sebepleri gibi konularin yaninda; adi gecen sairlerin kullandiklari imgeler uzerinden “karsilasma, yogunlasma, degisim” gibi sanatsal yaratma sureclerinin safhalari uzerinde durulmaktadir.