MNEMONIC AGENCY OF WATER IN THE ANTHROPOCENE: MATERIAL AND DISCURSIVE ENTANGLEMENTS IN EMMI ITÄRANTA’S DYSTOPIAN CLI-FI NOVEL MEMORY OF WATER

“Antroposen Caginda Bir Hafiza Eyleyicisi Olarak Su: Emmi Itaranta’nin Distopik Iklim-Kurgu Romani Su Unutmaz’daki Maddesel ve Soylemsel Baglantilar:” Antroposen Cagi’nda gozlemlenen guncel ekolojik tehditler ve insan kaynakli cevresel donusumler altinda, su yeri doldurulamaz bir dogal kaynaga, insanin hayatta kalmasi icin gerekli degerli bir varliga donusmustur. Daha endise verici olan ise, su kitliginin yakin gelecekte daha da siddetlenmesinin ve suya sahip olma meselesinin pek cok ulkeyi de icine alacak sekilde kuresel boyutlarda su savaslarina sebep olabilecegi beklenmesidir. Yeni Maddecilik teorik cercevesi icinde, Emmi Itaranta’nin iklim-kurgu romani Su Unutmaz’in [Memory of Water] (2014) ekoelestirel analizi uzerine kurulu bu calisma, suyu cevresinin morfolojik yapisini degistirme kapasitesine, ayni zamanda da, gercek ve mecazi anlamda, “bu dunyada gerceklesmis herseyi hafizasinda depolayabilen” (Itaranta 90) bir bilince sahip insan olmayan eyleyici bir oge olarak ele alir. Gercek anlamda bakildiginda, yakininda gerceklesen cesitli insan eylemleri sonucunda cevreye yayilan toksik kimyasallari emerek, su insanlar taraindan kirletilir. Dogal olmayan bu yollarla degisen rengi, insanlarin bu kirlenmedeki sorumlulugunu da ele verir. Benze sekilde, mecezi anlamda da, su, insanlar yarafindan kendine “yapilan” herseyi hatirlar. Bu baglamda, bu calisma, suyun insan hafizasini ve cevresel hafizayi bir araya getiren bir anlati araci olarak hafizaya dayali bir eyleyici oldugunu iddia eder. Emmi Itaranta’nin Su Unutmaz [Memory of Water]’da vurguladigi gibi, su, insanlar icin hayati bir dogal kaynak olmasina ragmen, ayni zamanda da insan yapimi zincirlere asla boyun egmeyecek, bagimsiz bir cevresel guctur. Su asla insanlar tarafindan sahiplenilemez; su herkese ve hickimseye aittir. Su Unutmaz [Memory of Water]’da Itaranta, kuresel isinma, eriyen buzullar, su kitligi gibi sorunlarin meydan okumasi altinda olan, ve su suclulari, siki su kotalari, kanundisi su boru hatlari, su muhafizlari, su karaborsasi, toksik plastic mezarliklari, suya bagli hastaliklar ve korku ve siddet yoluyla dunyada arta kalan icme suyu kaynaklarini tekel altina almaya calisan askeri ve siyasi guc odaklari tarafindan domine edildigi -Milenyum Yuzyili olarak adlandirilan- distopik bir gelecek canlandirir. Her ne kadar, cay ustadlari tarafindan kadinlarin cirak alinmasi geleneksel bir uygulama olmasa da, romanin on yedi yasindaki ana karakteri Noria, geleneklere aykiriolarak babasi Master Kaitio tarafindan bir cay ustadi olmak uzere egitilir, ki cay ustadi ayni zamanda suyun hizmetkari ve de koruyucusu olmak anlamina gelmektedir. Su kitliginin mevcut tum soylemsel olusumlari yeniden sekillendirdigi boyle kiyametvari bir gelecekte, Noria hayatta kalmaya, hayati kararlar almaya ve en onemlisi de baskici ataerkil gucler tarafindan yazilmakta olan tarih icinde kendi disi sesini yukselterek, kendi hikayesini anltmaya calismaktadir. Bu noktada, degisken, zapt altina alinamayan insan olmayan bir oge olarak suyun hafizasi ve suyun koruyucusu gorevini ustlenmis bir cay ustadinin beseri hafizasi birbiri icine girer.