Yapay Sinir Ağı Kullanılarak CPT Tabanlı Sıvılaşma Değerlendirme Abağının Geliştirilmesi.

Depremler sirasinda suya doygun kohezyonsuz (veya dusuk kohezyonlu) zeminlerde gelisen sivilasma olayi etkiledigialanlarda yapisal hasarlari arttirarak cok sayida can ve mal kayiplarina neden olmaktadir. Yeralti su seviyesininyuzeye yakin oldugu ve depremselligi yuksek bolgelerdeki suya doygun kumlu ve siltli toprak zeminlerin,sivilasmaya olan yatkinligi bilinmektedir. Bununla birlikte, bu tur zeminlerde zeminin sikiligini da yansitan standartpenetrasyon testi (SPT) ve/veya konik penetrasyon testi (CPT), makaslama dalgasi hizi (Vs) gibi yerinde uygulanandeney verilerinin de girdi olarak kullanildigi yontemlerle zeminlerin sivilasmaya karsi guvenlik katsayisi (FL) hesaplanabilmektedir.SPT, CPT ve Vs verilerini girdi olarak kullanan bu yontemler ampirik yaklasimlar olup, her ampirikyontemde oldugu gibi artan veri sayisina bagli olarak bu yontemler de gelismeye aciktirlar. Bu ampirik yaklasimlarinsekillendirilmesinde kullanilan veriler sivilasmaya duyarli alanlarda meydana gelen depremler sonucunda eldeedildikleri icin, yapay olarak uretilmeleri zor olup, bu nedenle verilerin bilimsel degerleri de oldukca yuksektir. SPT,CPT ve Vs verilerinin girdi olarak kullanildigi uc yontemde de sivilasmanin varligi ile yoklugu arasindaki sinir egrilerimevcut gercek verilere uydurularak cizilmis olup, analizlerde kullanilmak uzere bazi esitliklerle tanimlanmislardir.Diger bir ifadeyle, bu egrisel sinirlarin cizilmesinde analitik (veya bir hesabi dikkate alan) yaklasimdan ziyade veriyedayali uzmanlarin gorusleri kullanilmistir.Bu calisma kapsaminda, 1999 yilinda Tayvan’daki Chi-Chi depremi sonrasinda CPT deneylerinin de yapildigi, sivilasmagozlenen ve gozlenmeyen sahalara ait olan ve Ku vd. (2004) tarafindan raporlanan veri tabani kullanilmistir.Robertson ve Wride (1998) tarafindan onerilen CPT tabanli yaklasimdaki normalize edilmis konik uc direnci (qc1N)ve cevrimsel gerilim orani (CSR7.5) girdi parametreleri olarak kullanilirken, sivilasmanin varlik (1) ve yokluk (0) bilgisiise cikti olarak kullanilmistir. qc1N ve CSR7.5 girdilerine bagli olarak sivilasmanin varligi (1) veya yoklugu (0) bilgisineanalitik olarak ulasmak icin son yillarda yerbilimleri alaninda da basariyla uygulanan yapay sinir agi (Artificial NeuralNetwork, ANN) ogrenme yontemi kullanilmistir. Ogrenme asamasinin devaminda ise CPT tabanli abaktaki qc1N veCSR7.5 degerlerinin olasi kombinasyonlari ANN modelinde girdi parametresi olarak kullanilarak 1 ile 0 arasinda ciktiolarak elde edilen sivilasma varligi veya yokluguna yatkinlik degerleri ile hesaplanmistir. Ogrenme sonrasinda ANNmodeliyle tum abagi kapsayarak uretilen veri seti kullanilarak CPT tabanli sivilasma degerlendirme abagi gelistirilmistir.