THE REGIMENTATION OF COMMERCE IN EIGHTEENTH-CENTURY ISTANBUL PURSUANT TO ISTANBUL AHKÂM REGISTERS (1764-1780)

18.yuzyilda Istanbul’daki ticareti degerlendirme amacindaki bu calisma, 1764-1780 yillari arasindaki doneme ait Istanbul Ahkâm Defterleri’nin tasnifine yoneliktir. Ahkâm defterlerinde yer alan kayitlardaki hukumleri tasnif edebilmek icin; (a) defter numaralari, (b) basvuru yerleri, (c) ihtilaf konulari, (d) ihtilafin taraflarinin sosyal konumlari, (e) ihtilafin taraflarinin dinleri ve (f) basvuru yillari, temel analiz degiskenleri olarak secilmistir. Her bir hukum, bu sistematige gore -oncelikle kendi iclerinde ve daha sonra da genel analize tabi tutularakincelenmistir. Istanbul Ahkâm Defterleri Kayitlari’nda, Ocak 1764-Mayis 1779 tarihleri arasindaki donemde, ticaret ile ilgili olarak 185 tane hukum tespit edilmistir. 7-9 arasinda yer alanilgili Ahkâm defterindeki bu hukumlerden, en fazla kaydin 8 numarali defterde (%38,4) yer aldigi gorulmustur. Istanbul’da yasanan ticari sorunlarin, yogunluklu olarak “ticari emtianin alimi, satimi, fiyati, tahsisi, nakli ve depolanmasi”(%51,4) ve “deniz ticareti, gemicilik, deniz kazalari ve kazaya ugrayan ticari emtia” (%36,2) konulariyla ilgili olduklari belirlenmistir. Bununla birlikte en fazla ticari sorun, Uskudar (%31,9) bolgesinde yasanmistir. Yine, Surici, Uskudarve Haslar kazalarinda siklikla “zahire, odun, komur vs. temini ve nakli” (sirasiyla 18, 23 ve 25 karar);Galatakazasinda yogunlukla “kazaya ugrayan ticaret gemisindeki emtianin kurtarilmasi, korunmasi ve sahibine iadesi” (11 karar) konularina iliskin sorunlar yasanmistir.18.yuzyilda Istanbul’daki ticari sorunlarin, cogunlukla yonetilenler(reaya) arasinda yasandigi (%86,5) belirlenmistir. Hem muracaat eden ve hem de sikayet edilen taraflar, cogunlukla sehir merkezinde yasayan Musluman yonetilen reayadan mutesekkildir. Incelenen donemdeki sorunlarin %39,5’inin, 1764-1767 yillari arasindaki donemde yasandigi tespit edilmistir