Yükseköğretimde Her Yerde Öğrenmenin Akademik Başarı ve Motivasyona Etkisi

In this study, ubiquitous learning method was implemented in higher education and the results were analyzed in terms of course achievement and motivation for the course. The study was conducted through experimental research design. The sample of the study is undergraduate students who are in their second year in a higher education institution having sufficient internet infrastructure within the classrooms in Trabzon province, are registered to HumanComputer Interaction course at Computer Education and Instructional Technology Department, and are voluntary to participate in the study. The participants are divided into two as experimental and control group. Each group has 21 students. While the instruction supported with ubiquitous learning activities was conducted in the experimental group throughout 4 weeks, the same instruction without ubiquitous learning activities was conducted in the control group. According to the study results, the academic achievement and motivation scores of the student group for which ubiquitous learning was implemented is significantly different than the control group. In addition, as considering research process and results, it was made recommendations for future research and implementation. *CRITICAL: This study was conducted by the first author as a part of a master’s thesis under the supervision of the second author. Keywords— Ubiqutious learning, academic achievement, motivation, human computer interaction 1. GİRİŞ (INTRODUCTION) Mobil teknolojiler sayesinde, bilişim teknolojileri seyahat esnasında bile kullanım alanı bulmanın yanı sıra eğitimöğretimde de etkili bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Bu teknolojiler sayesinde öğrenciler, bulundukları ortam ya da bu ortamdaki nesneler ile ilgili doğrudan ortamdan veya ortamdaki nesnelerden bilgiyi anında elde ederek her yerde öğrenme imkânı bulabilmektedirler [1]. Literatür incelendiğinde, bilişim teknolojilerini takiben yeni pedagojik kavramların da ortaya çıktığı görülmektedir. İnternet teknolojilerinin yaygınlaşması ile e-öğrenme; mobil teknolojilerin ortaya çıkması ile m286 BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ DERGİSİ, CİLT: 9, SAYI: 3, EYLÜL 2016 öğrenme; tüm bunlara ek olarak algılayıcı teknolojilerin yaygınlaşması ile beraber her yerde öğrenme kavramı ortaya çıktığı görülmektedir [2, 3, 4, 5, 6]. Her yerde öğrenme; herhangi bir kişinin, herhangi bir yerden, herhangi bir zamanda ve anında bilgiye ulaşabilmesi anlamına gelmektedir [7]. Ayrıca, bir diğer tanım ise doğru zamanda, doğru yerde ve doğru içerikle öğrenme olarak ifade edilmesidir [8]. Her yerde öğrenme, Mark Weiser’in 1991 yılında ortaya koyduğu “her yerde bilişim” kavramına dayanan bir öğrenme çeşididir [9]. Her yerde bilişim, teknolojinin günlük hayata gömülü olması ve bu teknolojinin sessizce çalışması anlamına gelmektedir [10]. Otobüs duraklarında, otobüsün güzergâhını, kaç dakika içinde hangi durakta olacağını gösteren bilgisayarlar; müzelerde, sergilenen nesneler hakkında bilgiye mobil cihazlarımızla ulaşabileceğimiz algılayıcı teknolojiler, teknolojinin günlük yaşantımıza gömülü olduğunu gösteren örneklerdir. Görünmez teknoloji olarak da nitelendirilen bu teknolojiler, öğrenenlerin dikkatlerini dağıtmadan ve doğal öğrenme ortamını bozmadan çalışan, her yerde öğrenme teknolojileri olarak adlandırılırlar [10]. Örneğin; RFID etiketleri, GPS, QR kod etiketleri vb. algılayıcı teknolojiler, her yerde öğrenmenin gerçekleşmesini sağlayan teknolojilerdir [3]. Bu teknolojilerin bulunduğu ortamda birey, mobil cihazları ve internet teknolojisini kullanarak elde etmek istediği bilgiye anında, doğal davranışını bozmadan kısaca zahmetsiz bir şekilde ulaşabilmektedir. Her yerde öğrenmenin öğretim ortamına sağladığı yenilikler ve faydalar aşağıdaki başlıklarda toplanabilir [11]. Devamlı: Tüm öğrenme süreçlerinin devamlı kaydedilmesi Erişilebilir: Herhangi bir yerden; doküman, bilgi ve videolara ulaşabilmesi Anında: Nerede olursa olsun öğrenenlerin bilgiye anında ulaşabilmesi ve problemleri hızlıca çözebilmesi Etkileşimli: Öğrenenler eş-zamanlı ve eş-zamansız olarak uzman, öğretmen ve arkadaşlarıyla etkileşime geçebilmesi Bütünleşik: Öğrenme günlük yaşantı ile bütünleşiktir Uyarlanabilir: Öğrenenlerin doğru bilgiye doğru yerden ulaşabilmesi Yukarıda faydalarından bahsedilen her yerde öğrenmenin en önemli özelliklerinden birinin bağlam farkındalığı olduğu ifade edilmektedir [2]. Bağlam farkındalığı, öğrenme ortamında, öğrenenlerin öğrenme koşullarını (konum, hareket, hava durumu, zaman, vb.) belirlemeleri olarak ifade edilmektedir [6]. Bu noktada, her yerde öğrenmede önemli olan öğrencinin bulunduğu ortam ile ilgili öğrenmeyi gerçekleştirmesidir [6]. Örneğin, öğrenci bulunduğu ortam ya da etrafındaki nesneler ile ilgili bilgiye RFID, QR kod, GPS gibi algılayıcı (sensör) teknolojiler sayesinde anında ve kolaylıkla ulaşabilmektedir. Bağlam farkındalığı, her yerde öğrenmeyi m-öğrenmeden ayıran en belirgin özellik olarak görülmektedir. Eğer bağlam farkındalığı özelliği yok ise her yerde öğrenme gerçekleşmemektedir. Bağlam ile ilişkili olarak öğrenmelerini gerçekleşmeye yönelik etkinliklerin öğrencilerin kalıcı bir şekilde öğrenmelerine ve öğrenme sürecinde aktif olarak katıldıklarından dolayı motivasyonlarına yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Her yerde öğrenmenin öğrencilerin akademik başarı, tutum ve motivasyonlarına yönelik olumlu bir etkisinin olduğu yapılan araştırma sonuçlarından görülebilmektedir [5, 12, 13, 14]. Araştırmalar incelendiğinde daha çok sınıf dışı etkinliklere dayalı etkinlikler kapsamında gerçekleştirildikleri görülmektedir. Buna karşın sınıf için uygulamaların sınırlı olduğu görülmüştür. Araştırmaların çoğunlukla ilköğretim seviyesinde uygulandığı [12, 15, 3] ve çoğunlukla algılayıcı teknoloji olarak RFID etiketleri kullanıldığı dikkat çekmektedir [5, 6]. RFID etiketlerinin ve kullanılan PDA’ların pahalı oluşu sebebi ile bu araştırmada QR kodlar ve akıllı telefonlar kullanılmıştır. Bu teknolojilerin ulaşılabilir olması ve öğrenciler için ek bir zahmet getirmemesi de ayrıca bir avantaj olarak değerlendirilebilir. Bu araştırmada, her yerde öğrenme teknolojilerinden olan akıllı telefon, tablet ve QR kod etiketleri İnsan Bilgisayar Etkileşimi dersinde kullanılmıştır. Bu kapsamda araştırmada her yerde öğrenmenin akademik başarıya ve motivasyona etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.