Modern Milliyetçilik Kuramları Açısından 19. Yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu Fikir Akımları

Bu makalede; 19. yuzyil sonunda cokmekte olan Osmanli Imparatorlugu’ndaki kotuye gidisi durdurmak ve etnik milliyetciliklerin Imparatorlugu parcalamalarini engellemek adina gelistirilen fikir akimlari modern milliyetcilik kuramlari cercevesinde incelenmistir. Baticilik disindaki bu akimlar -Osmanlicilik, Islamcilik ve Turkculuk-, icerik acisindan gunumuz milliyetcilik literaturundeki tanimlar kapsaminda degerlendirilebileceginden, teritoryal (sivil-bati tipi) ve etnik (kulturel/dogu tipi) milliyetcilik karsitligi uzerinden yorumlanmistir.Incelemenin amaci; donemin etnik milliyetciliklerinin insan dogasina hitap eden guclu motiflerine karsi, rasyonel siyasal formlar vadeden teritoryal milliyetciliklerin basarisizliklarinin aciklanmasina katki saglamaktir. Inceleme sonunda; teritoryal milliyetciliklerin sivil ideallerinin etnik milliyetcilikler tarafindan kullanilmasinin, milliyetcilik projelerinin kitlesellesebilmelerinin -halk tarafindan benimsenmelerinin-, guclu devletlerin somurgecilik emellerine etnik milliyetciliklerin alet edilmelerinin ve Imparatorlugun alt kulturler acisindan cazibesini yitirmesinin yaninda, ayrilikci hareketleri durdurabilecek guce de sahip olmadiginin onemi vurgulanmistir.