BETONARME KUBBELERİN TAŞ YIĞMA DUVARLI CAMİLERİN DİNAMİK DAVRANIŞINA ETKİSİNİN ÇEVRESEL TİTREŞİM YÖNTEMİYLE İNCELENMESİ

Gecmisin birikimlerinin gelecege aktarimi konusunda belge ozelligi tasiyan han, hamam, cami, kilise, cesme, kopru gibi tarihi eserler zaman icinde dogal afetler veya canlilarin tahribatlari neticesinde cesitli hasarlara maruz kalmaktadirlar. Genellikle en sik rastlanilan bilincsiz mudahale sekillerinden biri, ahsap catili tarihi yigma camilerin ahsap catisinin yerine betonarme kubbe yapilmasidir. Bu calismada, bu tip mudahalelerin tarihi tas duvarli camilerin dinamik ozelliklerini nasil etkidiginin belirlenmesini amaclanmaktadir. Ornek olarak secilen Trabzon’un Akcaabat ilcesinde bulunan Durbinar Mahallesi Camisi, 2013 yilinda Trabzon Vakiflar Bolge Mudurlugu tarafindan restore edilmistir. Disi dogal kesme tas ici moloz tas orgulu yigma duvarlar uzerine sonraki donemlerde eklenmis betonarme kubbe, mahfil ve son cemaat mekani ile orijinal karakterinden bir hayli uzaklasmis yapi, gerceklestirilen restorasyon sonrasi orijinal haline donusturulmustur. Yapilan bu uygulama kapsaminda eserin restorasyon oncesi dinamik ozellikleri Cevresel Titresim Testi Yontemiyle olculmus ve mevcut duruma ait dogal frekanslar, mod sekilleri ve modal sonum oranlari belirlenmistir. Restorasyon uygulamasinin ardindan olcumler tekrarlanmis ve onarim sonrasi durum icin dinamik karakteristikler tekrar belirlenmistir. Elde edilen veriler irdelenmis ve ozellikle yapiya sonradan eklenmis betonarme elemanlarin dinamik davranis uzerine etkisi ile restorasyon uygulamalarinin etkileri degerlendirilmistir.