TÜRKİYE'NİN ARAP ORTADOĞUSU POLİTİKASI VE SURİYE İÇ SAVAŞI

Ortadogu, 19 Mayis 1916’da Buyuk Britanya ve Fransa tarindan hazirlanan Sykes Picot Anlasmasi ile bolunen Osmanli Imparatorlugu uzerinden yeniden sekillenmistir. Araplar, imparatorluktan sonra mutlak ozgurlugu beklerken, tarih ne yazik ki bu beklentinin yalnizca Bin Bir Gece Masallarinda yer almis bir oyku oldugunu gostermistir. Bu anlasma bir bolgeyi silmis; bunu diger bir baskasinin yerine koymus ve bu surecten itibaren Ortadogu, Arap Bahari olarak adlandirilan doneme kadar totaliter rejimlerce yonetilmistir. Arap Bahari ayaklanmalari bolgedeki cogu totaliter rejimi ve kurumlari derinden sarsmistir. Zira toplamda 18 ulke bu ayaklanmalardan etkilenmistir; Cezayir, Bahreyn, Misir, Iran, Israil ve Filistin Bolgeleri, Urdun, Kuveyt, Lubnan, Libya, Fas, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Tunus, Turkiye, Birlesik Arap Emirlikleri ve Yemen. Bahreyn, Misir, Suriye, Libya, Tunus ve Yemen gibi ulkeler bu ayaklanmalardan agir bir sekilde etkilenirken, Birlesik Arap Emirlikleri ve Iran gibi ulkeler daha az hasar ile bu sureci atlatmislardir. Yine de Arap Bahari kitlesel donusum anlaminda, Sykes Picot’dan sonra Arap cografyasinda meydana gelen en buyuk ikinci olaydir. Sykes Picot’un aksine Arap Bahari dis mudahaleden bulunulmadan halk tabanli baslatilmistir. Daha onceden de belirtildigi gibi Sykes Picot, Arap bagimsizliginin aksine atilan bir adimdir; benzer sekilde, Arap Bahari’nin hali hazir sonuclari goz onune alindiginda; ne Misir’da Muhammed Mursi ve Musluman Kardeslere karsi yapilan anti demokratik hareketler, ne de Suriye’deki mevcut ic savas Arap Baharinin gelecegi icin olumlu gelismeler olarak durmamaktadir. Bu makale, Turkiye Cumhuriyeti Devletinin kurulmasindan itibaren bolge ve Arap devletleri ile olusturdugu algiyi ve gelismeleri aciklamaktadir. Bu noktada, Ataturk doneminden Arap Bahari donemine kadar meydana gelen onemli gelismeler incelenecektir. Arap Ortadogu’su ve Turkiye arasindaki iliskilerin tarihsel arka plani verildikten sonra makalede, Arap Baharindan agir bir sekilde etkilenen devletlere deginilerek, Turkiye’nin Suriye’ye yonelik insani diplomasisi aciklanacaktir.