KIZILDAĞ’DA (SİVAS) BUZULLAŞMA İZLERİ

Turkiye’de Pleyistosen buzullasmalarina ugramis ancak gerek literatur gerekse de buzullasma envanterinde yer almayan daglarin tespiti son zamanlarda yuksek cozunurluklu uydu goruntuleri yardimiyla olanakli hale gelmistir. Bu cercevede yapilan tespitlere katki sunan nitelikte olan bu calismada, Sivas il sinirlari icinde Kose Daglari dag silsilesi icinde yer alan ve 3025 m yukseltiye sahip Kizildag’da (Akincilar ile Imranli ilceleri arasinda) tarafimizdan bir inceleme yapilmistir. Kizildag’in buzullasma izlerine sahip oldugu once uydu goruntulerinden belirlenmis, sonrasinda yapilan arazi calismasiyla yerinde incelenmek suretiyle sahanin buzullasmalara maruz kaldigi tespit edilmistir. Bu calismaya kadar buzullasma olgusu bilinmeyen, baska bir deyisle buzullardan bahseden hicbir calisma bulunmayan Sivas’taki Kizildag’da, kuzeybati-guneydogu istikametinde uzanan zirveler hattinin kuzeye bakan kesimlerinde belirgin sirk ve morenlerin varligi buzullasmalarin delilleri olarak karsimiza cikmaktadir.  Yapilan arazi calismalari sonrasinda Kizildag’da biri uzamis sirk (elongated cirque) formunda olmak uzere 9 adet farkli buyuklukte sirk ve bunlarin onlerinde cephe ve yan morenleri (2300 m seviyelerine inen) gozlenmistir. Kizildag’da meydana gelen buzullasmalar bariz bir vadi buzullasmasindan ziyade sirklerle karakterize olan ve Pirene Tipi Buzullasma tipine dahil edilebilecek bir karaktere sahiptir. Bu calisma; Kizildag’da yer alan Pleyistosen buzullasmasinin uzaktan algilama yontemleri ve arazi calismalari ile desteklendigi ilk arastirmadir. Arazi calismalari, insansiz hava araci, uydu goruntuleri ve altlik haritalardan elde edilen mekânsal veriler Cografi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanilarak analizlere tabi tutulmus, sonucta harita ve ciktilar olusturulmustur. Elde edilen veriler isiginda Kizildag’da gerceklesen buzullasmanin yaklasik 2,33 km2’lik yuzey alanina sahip oldugu; 2300 m ila 2960 m yukselti araliginda gerceklestigi ve kalici kar sinirinin 2655 m oldugu ortaya konmustur. Kizildag’da buzullasmalarinin meydana gelmesinde, sirklerin bulundugu yukselti ve baki ozelliginin etkili oldugu on degerlendirmesinde bulunulmustur.