Effects of some plant extracts on root-knot nematodes in vitro and in vivo conditions

Sebzelerin onemli zararlilarindan biri olan ve bitki koklerinde urlar meydana getirerek ekonomik baglamda urun kayiplarina neden olan kok-ur nematodlari ( Meloidogyne spp.) (Tylenchina: Meloidogynidae) (KUN) kiyi bolgelerimiz basta olmak uzere ortu alti sebze yetistiriciligi yapilan tum alanlarda yaygin olarak gorulmektedir. Bu calismada, Capsicum frutescens , Hyoscyamus niger (Solanaceae), Melia azedarach (Meliaceae), Xanthium strumarium ve Achillea wilhelmsii (Asteraceae) bitkilerinden elde edilen bitkisel ekstraktlarin KUN'lere karsi etkileri arastirilmistir. Ilk calismalar laboratuvar-petri ( in vitro ) denemleri olarak yurutulmustur. Denemlerde Meloidogyne incognita kulturunden elde edilen yumurta, yumurta paketleri ve 2. donem larvalar (L2)'ina karsi ekstraktlar 6 farkli konsantrasyonda (0.5, 1.0, 1.5, 3.0, 6.0 ve %12.0) kullanilmistir. H. niger , X. strumarium ve M. azedarach'nin 3.0, 6.0 ve %12.0 konsantrasyonlari yumurta acilimina ve L2 (larvaya toksisite)'ye %100 etkili bulunmustur. Diger calismalar olan sera-saksi denemelerinde M . javanica kullanilmis; her bir bitki kokundeki yumurta paketi sayisi (I), bitkinin boyu (II), bitkinin yas (III) ve kuru agirligi (IV), kok yas (V) ve kuru agirligi (VI) parametreleri degerlendirilmistir. Sera-saksi denemelerinden elde edilen sonuclarina gore; kok-ur nematodu yumurta acilimina etkisi calismalarinda, H. niger ve X. strumarium ’un %12’lik konsantrasyonu yuksek etki gostermistir. Nematod larvalarina karsi olan toksisite calismalarinda ise X. strumarium ve M. azedarach ’in %6.0 ve 12.0’lik konsantrasyonlari etkili bulunmustur. Son calismalar doga-sera calismalari ( in vivo ) olarak yurutulmustur. Uc bitki ekstrakti ( X. strumarium, H. niger ve M. azedarach ) M. incognita ve M. javanica ile karisik populasyonlar olarak bulasik oldugu tespit edilen seralarda uygulanmistir. Parsellere 1 ml bitki -1 olacak sekilde suzgecli kovayla uygulanmistir. Calismalar; kok indeks ve verim (kg  bitki -1 ) degerleri ile kok ur indeksi etki ve verim artisi (%) acisindan degerlendirilmistir. Doga-sera calismalari sonucu, bitkisel ekstraktlardan sadece M. azedarach ’nin koklerde meydana gelen urlanmalar ve verim acisindan etkili oldugu soylenebilir.