Racjonalność sprawców przestępstw przeciw mieniu – implikacje dla profilaktyki i resocjalizacji

Wprowadzenie Społeczeństwo polskie w obliczu „kryzysu resocjalizacji” głośno wyraża potrzeby podnoszenia surowości karania przestępców. Wyniki sondaży i badań opinii publicznej pokazują, że Polacy domagają się zaostrzenia kar – odwołując się do ich funkcji odstraszającej przed podjęciem decyzji o wkroczeniu na drogę przestępczą oraz przed powrotem na nią. Na ile jednak zagrożenie potencjalnym ukaraniem stanowi barierę przed popełnianiem przestępstw? Czy w momencie planowania i realizacji czynu, przestępcy mają świadomość grożącej za nie kary? Czy zachowanie przestępcze jest racjonalnym, świadomym wyborem przestępcy podjętym na podstawie prostego bilansu zysków i strat? Statystyki Służby Więziennej wyraźnie wskazują na przestępstwa przeciwko mieniu, jako na najczęściej popełniane i tym samym stanowiące największy problem społeczny. W roku 1990 przestępstwa przeciw mieniu stanowiły 84,7% ogółu przestępstw; w 2007 r. nieco mniej, bo 53,9% ogółu1. Ich liczba w porównaniu do lat 2007 i 2010 spadła nieznacznie. Według statystyk, znacząco spada natomiast liczba przestępstw przeciw zdrowiu i życiu2. Czy oznacza to, że oddziaływanie na osoby dokonujące „drobnych” przestępstw jest stosunkowo najmniej skuteczne? Czy oddziaływania profi laktyczne skierowane do młodzieży nie przynoszą zamierzonego celu?