Economic losses due to live weight shrinkage and mortality during the broiler transport

Bu calisma kapsaminda, Turkiye’de pilic eti sektorunde sozlesmeli uretim modeli cercevesinde faaliyet gosteren kumeslerden kesimhaneye yapilan broiler nakillerinde tasima esnasinda olusan canli agirlik kayiplari ve mortaliteye bagli ekonomik etkilerin tespit edilmesi ile yukleme ve tasima sureleri bakimindan belirlenen gruplar arasindaki toplam maliyet farkliliklarinin analizinin yapilmasi amaclanmistir. Bu kapsamda Mayis 2012 tarihi itibariyle bir entegrasyona bagli olan kumeslerden tek bir kesimhaneye yapilan toplam 846 adet tasima islemine ait veriler toplanarak detayli sekilde incelenmistir. Bilgisayar ortaminda degerlendirilen veriler yukleme ve tasima sureleri uzerinden 6 farkli gruba ayrilmistir. Bu gruplar; I.grup 0-120 dakika, II. grup 121240 dakika, III. Grup 241-360 dakika, IV. grup 361-480 dakika, V.grup 481-600 dakika, VI. grup 600 dakika ve uzeri olarak olceklendirilmistir. Yapilan analiz sonucunda gruplar itibariyle mortalite oranlari sirasi ile; % 0.29, % 0.38, % 0.40, % 0.43, % 0.42 ve % 0.46 olarak tespit edilmistir. Diger taraftan, soz konusu gruplarda ele alinan tasimalar sirasinda olusan ortalama canli agirlik kayiplari yine sirasiyla; % 4.33, % 4.95, % 5.55, % 5.73, % 6.02 ve % 6.63 olarak belirlenmistir. Calismada nakli gerceklestirilen piliclerin ortalama kesim yasi 42 gun, tasima araclarindaki ortalama yukleme yogunlugu 3154 adet, gruplar arasinda degismekle birlikte canli agirlik firesi ve mortalite nedeniyle tasima basina ortalama ekonomik kayip 136,29 TL olarak saptanmistir. Ayrica toplam 2.669.059 adet pilicin kesimhaneye sevki sirasinda olusan toplam ekonomik kayip 115.300 TL duzeyinde hesaplanmistir. Sonuc olarak; sektorun son donemdeki uretim kapasitesi artisi, entegrasyona bagli kumeslerin lokalizasyonu ve daginik yapida bulunmasi, nakile bagli kayiplar uzerinde tasima suresi disinda mesafe, mevsimsel sartlar, yukleme yogunlugu, yol ozellikleri, aracin turu ve surati gibi faktorlerinde etkili olmasi bu konu uzerinde yapilacak bilimsel arastirmalarin, sayi ve kapsam yonunden gelistirilmesi ve cesitlendirilmesi gerektigini dusundurmektedir