WILSON İLKELERİNE TÜRK KAMUOYUNUN TEPKİSİ VE BUNUN AMERİKAN BASININA YANSIMASI

Birinci Dünya Savaşı sonunda, barışın temel prensiplerini tespit etmek üzere ABD Başkanı Wilson' tarafından 8 Ocak 1918 Salı günü Amerikan Kongresi'ne açıklanan, Wilson Prensipleri diye ünlü ondört maddelik barış programı, devletin anlamı ve düzeni ile ilgili ilkeleri belirliyordu. Milliyetçilik temeline ve milletlerin kendi kendilerini yönetme esasına dayanan bu programın onikinci maddesi, Osmanlı Devleti'nin tümüyle bağımsız bir devlet olarak kalmasını öngörüyordu. Onikinci maddede başlıca üç mesele söz konusu ediliyordu: "Boğazların milletlerarası bir idarenin teminatı altında bütün milletlerin ticaret ve ulaşımına açık bulundurulması, İmparatorluğun Türklerle meskûn kesimlerine tam bir hükümranlık haldcı tanınması, ancak Türk hakimiyetinde bulunan diğer milletlere de yaşama ve kolayca gelişme imkânının teminât altına alınması, yani muhtariyet tanınması". Buna göre, Osmanlı Devleti'nin tümüyle bağımsız bir devlet olarak kalması öngörülüyordu. O halde Hıristiyanların da özgürlük içinde gelişip kalkınmalarına ve Boğazların ticaret araçları için olmak kaydıyla uluslararası denetime girmesi kabul edilebilir şartlar olarak görülüyordu, çünkü denilene göre, kul hayatı yaşayan Doğu halklarına kaderlerini kararlaştırmak hakkını verecek uluslar prensibi için savaşılıyordu. Müttefiklerin, bu sözde savaş gayelerine yalnız Türkler değil, Ermeni, Rum, Kürt ve Araplar da inanmışlardı ABD'ne olan bu ilgi tek taraflı değildi. Başkan Wilson'un, Kongre'ye yaptığı konuşma ile Ameri-