SOSYAL FOBİ ETYOLOJİSİNE YÖNELİK GELİŞİMSEL BİR MODEL

Sosyal fobi etyolojisine ışık tutan çalışmalar genetik, nörobiyoloji, gelişimsel psikopatoloji gibi farklı alanlardan gelmekte ve birbirini tamamlamaktadır. Sosyal fobinin sıklıkla adolesan yaşlarda ortaya çıkan bir bozukluk olması çocukluktaki öncüllerinin araştırılmasını önemli kılmıştır. Davranışsal tutukluk görülen çocuklar ve ebeveynleri ile yapılan çalışmalar yaşamın ilk aylarında ortaya çıkan bu tutumun sosyal fobi öncülü olabileceğini düşündürmektedir. Davranışsal tutukluk görülen çocuklarda sempatik sistemin aktivasyon eşiğinin düşük olduğu bu nedenle bu çocukların anksiyete bozukluklarına yatkın oldukları ileri sürülmektedir. Nörobiyolojik çalışmalar değişen sonuçlar vermiştir. Dopamın sisteminde noradrenerjik sistemde ve serotonin sisteminde aşırı uyarılma olduğunu gösteren birbirinden farklı araştırmalar mevcuttur. Genetik çalışmalar sosyal fobinin genetik geçişli bir boyutu da olabileceği ancak çevresel faktörlerin de önemli etkileri olduğunu ortaya koymuştur. Bu yazıda bu yaklaşımlar bütünleştirilerek sosyal fobi etyolojisini açıklamaya yönelik gelişimsel bir model ele alınacaktır.