CANİKLİ ALÎ PAŞA'NIN RİSALESİ "TEDÂBÎRÜ'L-ĞAZAVÂT"

Canikli Ali Paşanın risalesinin elimizde sekiz ayrı yazma nüshası bulunmaktadır. Bu yazma nüshalarının üçü Süleymaniye Umumi Kütüphanesinde, üçü Topkapı Sarayı III. ncü Ahmed Kütüphanesinde, biri Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi yazmalar kısmında, bir diğeri de Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yazma Eserler Kitapbğı tsmail Saip kısmındadır. Risalelerden en doğru, eksiksiz olanı olarak "Tedâbirü'l-Gazavat" ı görmekte ve bunu neşretmekteyiz. Bu nüsha Süleymaniye Umumi Kütüphanesinde bulunmaktadır. Süleymaniyedeki diğer iki nüsha Tedbîr-i Nadir, yine Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesindeki nüsha ile Topkapı Sarayı III. Ahmed Kütüphanesindeki üç nüsha "Tedbîr-i Cedîd-i Nadir", Türk Tarih Kurumundaki nüsha ise "Canikli Ali Paşanın risalesi" adlarını taşımaktadır. Topkapı Sarayı III. Ahmed Kütüphanesindeki nüshalardan Hazine (H) 378 de kayıtlı olanı 63 varak olup, Erzurum Valisi Dağıstanlı Ali Paşa tarafından I. nci Abdülhamide takdim olunmuştur. Dağıstanb Ali Paşa, Canikli Alinin firarından sonra Erzurum Valiliği yapmış, 1780 ydında ölmüş, muhallefâtı devlet adına zaptolunmuşdur. Bu nüsha Hüseyin bin Mustafa Ali tarafından Travnik'de (Travnik Bosna Eyaletinin merkezi) 1193 (1779) da kopya edilmiştir1.