EGiTiM VE ÇOKKÜLTÜRLÜLÜK: AMERiKAN ÜNivERSiTELERiNDE IRK VE KÜLTÜR SAVAŞLARı

This article aims to critically evaluate the 'multiculturalism debate' which has acquired a prominent place in contemporary political theory, by placing it in a concrete context. This concrete context is'the multiculturalism debate' in American Universities, which has three main aspects: the affınnative action, the multicultural curriculum and the speech codes. Within this framework, i firstly present the main parameters of the debate and then try to figure out the discursive positioning of different political forces. In the light of this analysis. the main arguments of this article can be summarized as follows: The multiculturalism debate has become the source of a very heated political conlroversy, and a criteria of demarcation between ldt and right. The political positioning which has surfaced in this debate, poinıs out to the great social transformations ofthe crisis of liberal integrationism and the rise of the new right. It also draws aUention to the deep social and political fears created and consolidated by the exhaustion of the hop<.'Sof liberal integration. 112 • Ankara Üniversitesi SBFDergisi. 55-4 Eğitim ve Çokkültürlülük: Amerikan Üniversitelerinde Irk ve Kültür Savaşları Bu yazının konusunu Amerika'da üniversite eğitimi üzerinden yapılan çokküıtürcülük tartışmaları oluşturuyor. Son dönem siyaset kuramında çok merkezi bir yer edinen çokkü!türcü!ük tartışmasının belirli bir bağlamda kazandığı somut içeriğe bakarak bu kavramsal tartışmayı daha toplumsal bir bağlama oturtmaya çalışacağım. Bu bağlamda Amerikan üniversitelerinde çokkültürcülük tartışmasının üç temel ayağını oluşturan, etnik azınlık ve kadınlara uygulanan olumlu eylem (affirmative action) politikası, çokkü!türcü eğitim ve müfredat ile ifade kuralları (speech cades) tartışmasını konu edineceğim. Birinci bölümde olumlu eylem tartışmasını anahatlarıyla tanımladıktan sonra bu tartışmadaki siyasal konumları çözümlerneye çalışacağım. İkinci bölümde ise çokkü!türcülük tartışmasının yolaçtığı siyasal konumlanmalara bakacağım. Son bölümde ise, tüm bu tartışmaların işaret ettiği daha derin toplumsal ve siyasal dönüştmü kavramaya yönelik olarak liberal bütünleşme projesinin krizine ve ona eşlik eden neo-liberal korkulara işaret edeceğim. 1. Olumlu Eylem Tartışması a. Tartışmanın Anahatları 'Olumlu eylem' (affirmative action) terimi genelolarak, ırk, etniklik, cinsiyet gibi belirli nedenlerle ayrımcılığa uğradığı ve toplumsal yaşama eşit katılmak konusunda dezavantajlı olduğu düşünülen grupların bu dezavantajlarını gidermek, katılımlarını kolaylaştırmak veya toplumsal kaynaklardan daha adil faydalanmalarını sağlamak amaoyla kamu tarafından alınan farklı önlemlerin bütününe işaret eder,l Çok farklı biçimler alabilen 1 Amerika kökenli bir terim olan 'aHirmative aetion' yerine Kanada'da'istihdamda hakkaniyet' (employment equity), Avusturaıya'da'e~it istihdam fırsatları' (equal emp\oymenl opportunities), Avrupa'da ise pozitif eylem (posİtİve aetİon) terim lerİ kullanılmaktadır, Terimlerdeki farklılaşmanın anlamına ili~kin olarak bkz, (BACCI-I1,1996: