Dünya Bankası Gef ve Küresel Çevre Sorunları

Bu yazının konusunu, küresel nitelikteki çevre sorunlarıyla savaşımda gelişmekte olan ülkelere akçal destek sağlamak üzere Birleşmiş Milletler ve Dünya Bankası tarafından 1991 yılında kurulan “Küresel Çevre Fonu” oluşturmaktadır. GEF (Global Environment Facility) kısa adıyla bilinen ve dilimize çoğunlukla “Küresel Çevre Fonu” ya da “Küresel Çevre İmkanı/Olanağı” biçiminde çevrilen fonun Türkiye kamuoyunda yeterince tanındığı söylenemez. Oysa, gelişmekte olan bir ülke konumundaki Türkiye’nin, hem Avrupa Birliği’ne giriş sürecinin gerektirdiği çevresel yükümlülükler altında bulunması, hem de küresel çevre sorunları ile ilgili türlü uluslararası sözleşmelerle bağlı olması GEF’in önümüzdeki dönemde ülke gündemine daha yoğun bir biçimde girmesine neden olacaktır. Sanayileşmiş dünyanın, Dünya Bankası’nın ve Birleşmiş Milletler’in belirlediği çizgiler içinde kalan çevreci yazının genelde GEF’e olumlu yaklaştığını, küresel çevre sorunlarının finansmanında bu düzeneğin önemli bir rol oynayacağı düşüncesini taşıdığını söylemek yanlış olmayacaktır. Bir anlamda fon, sanayileşmiş dünyada ve akademik yazının bir bölümünde, gelişmiş ülkelerin çevreye ve azgelişmiş ülkelere olan borcunun ödenmesi biçiminde algılanmaktadır. Oysa, egemen düşüncenin tersine, GEF’in küresel çevre sorunlarının çözümüne katkı sağlayacağına düşünmek oldukça iyimser bir yaklaşım olacaktır. Örgüt, bugünkü yapısıyla küresel sorunlarla savaşıma destek olmaktan uzak kalmakta, bunun ardında da başta ABD olmak üzere sanayileşmiş ülkelerin çevre adına ek bir yükümlülük altına girmek istememesi bulunmaktadır. Bundan dolayı, küresel