Bilgi Toplumbilimi Açısından Cumhuriyet Öncesinin Düşünce Ortamı (III)

Bu inceleme dizisine temelolan ana "kabul"lerden biri, bir toplum ya da toplulukta bilginin ve özellikle bilimin düzeyini, orada duyulan gereksinimlerle bunları karşılayacak olanaklar arasındaki etkileşimin belirlediğidir. Kimi durumlarda bir bilginin elde edilmesi için olanaklar bulunduğu halde toplumsalortamda, o bilgiyi kullanmak bir gereksinim durumuna gelmediği için çok sınırlı bir kesimde kalır; eski Yunan'da dünyanın yuvarlak olup güneşin çevresinde döndüğü bilgisine ulaşıldığı halde, Yeni çağ ticaret ve sanayi devrimine gelinceye değin bu bilgiyi uygulamayı gereksinim olarak duyuran bir toplumsalortam bulunmadığı için yalnızca kimi "bilgin"lerin arasında "hoş bir şaka" olarak kalagelmişti. Bugün bile dünyanın yuvar1aklığı ve güneşin çevresinde döndüğü bilgisini bir gereksinim olarak duymayan, bu yüzden de bunu algılamakta güçlük çeken geniş geri-kalmış toplum kesimleri -özellikle bu toplumlardaki kadın dünyasıvardır.