DİN SOSYOLOJİSİ ARAŞTIRMALARINDA OBJEKTİFLİK

Şüpheciliğin çeşitli dereceleri vardır. Kant gibi, kişi, das Ding an sich, yfmi kendinde şey ı ile tccrübi olarak temas kurabileceğinden şüphe edebilir ve böylece, tecrüb1 araştırmaya dayanan her bilimi zihnin kategorilerine ircıı edebilir. Bu gibi ince sorulara aldırmayanlar jse, tabiat bilimlerince elde edilen objektiflik ölçüsünü kafi görüp, bu esasa dayalı olarak, sosyolojiye ait sonuçların objektifliği konusunda gene de şüpheci olabilirler. Sosyologlar,kendi bilimleri için bir objektiflik iddiasını ileri sürdüklerinde, objektiflik ölçülerinin, bu bilimin konusundaki determinism derecesine göı'e zarurl olarak değişmesi gerektiği hususunda, sözü geçen bu şüphecilerle birleşirler. Sosyolog, sosyalolaylar'ın, özel bir gerçeklik alanını temsil ettiğinden şüphe edemez. Onun bilimi, bu kendine özgü durumu yansıttığı sürece objektiftir. Ya, din olayları için ne söylenebilir? Onlar, zihnin subjektif halleri ile gerçeklik alanlan arasındaki sınırın ötesinde mi? Tecrüb1 araştırma alanının dışında mıdır? Dini istatistiklerde yer alan bilgi, -dini noumena'yı söz konusu etmesek bilesırf din olaylarıyla hakiki bir sebeplik münasebeti olan gerçekliklere değil de, sadece, birlikte vukubulan birtakım uzak şartlara mı bağlıdır?