TABİİ HUKUK DOKTİRİNİN EPİSTEMOLOJİK TAHLİLİ

A priorism A posteriorism; "olan" ile "olması gereken" ara sındaki farkın reddi: Tabii hukuk denildiğinde, müsbet hukuktan ta mamen farklı bir hukuktan söz ediyoruz demektir. En geniş anlam da tabii hukuk, temelleri en genel anlamda tabiatta yatan, kaynağı ampirik olarak (yasama organı, yargıç, toplum) teşhis edilemeyen hukuktur. Müsbet hukuk ise, pozitivisit anlayışa uygun biçimde in celenmeğe müsait, ampirik bir kaynağa bağlanabilen hukuktur. Bu ampirik kaynağı dar veya geniş anlamak mümkündür. Devletçi po zitivizm, hukuku, egemen iradenin ürünü olan ve resmi müeyyide ile donatılmış emirlerden ibaret görür. Felsefî pozitivizmden esinle nen hukuki pozitivizm için ise, önemli nokta, hukukun gözlemlene bilir bir kaynağın ürünü olmasıdır. Bu sonuncu akım, gözlemlen meğe elverişli kaynakların ürünleri arasından, devletin koyduğu kurallar ile devletin varlığına razı olduğu kuralları hukuk saymak eğilimindedir. Anayasaya göre konulan kurallarla, örf adet ve içti hatlar bu kategoriye girer. Hukuki pozitivizm görünüşteki boşlukla rın varlığını kabul eder; bunların doldurulmasında kullanılan ve müsbet hukuktan çıkartılan araçlar arasında hukukun genel ilkeleri ni de sayması, bu sonuncuların da müsbet hukuka ithal edilebilece ği izlenimini vermektedir. Hukukun genel ilkelerini hukuki kurum ların ruhu ve özü ya da hukuk düzenini etkileyici faktörler olarak kabul eden, dolayısı ile bunları hukuk kuralı kategorisine sokmayan düşüncelerin varlığı unutulmamalıdır. Bu sonuncular arasında, hu kukun genel ilkelerinin kaynağını tabii hukukta arayanlara rastlan maktadır.