Magna Carta'dan 20 inci asra kadar îngiliz Anayasa Hareketleri

17 nci asrın, insan medeniyeti tarihinde önemli bir payı olamıyacağı hakkındaki fikir, son zamanlara kadar epey revaçtaydı. Fakat bu görüş, gerçeğe uygun değildir. Herhangi bir asrın meydana getirdiği eser hakkın da ancak, daha evvelki ve daha sonraki asırlarla kıyaslamalar yapıldıktan sonra hüküm verilebilir. Böyle bir kıyaslama yapıldığı takdirde, 17 nci asır da gerçekleştirilen ilerlemelerin ne kadar çok ve ne kadar önemli oldukları kolayca görülür. Ortaçağı tam manasiyle sona erdiren bu asırdır. Bununla beraber, bilhassa bu asrın başlarında, büyücülüğe resmen itimad edilmesi gibi şeametli ve çocukça peşin-hükümlere de rastlamaktayız. Cehaletten, muhabere vasıtaları azlığından ve siyasî organizasyonun iyi gelişmemiş ol masından ileri gelen bazı âfetlere, yâni salgın hastalıklara, kıtlıklara, zap turapt altına girmemiş olup hâlâ orta ve batı Avrupayı karıştıran cemaatle rin yarattığı kargaşalıklara duçar olunmaktaydı. Fakat kabul etmek lâzım dır ki, bütün bunlar, geçmiş asırların bıraktığı mirastan başka birşey değildi. 17 nci asır, bu mirası, kendinden sonra gelen asra bırakmadı. Ve eğer, böy lece ortalığı temizleyip de yolu açmamış olsaydı, 18 inci asır, meyvalarmı veremezdi.