Kitap değerlendirmesi: Sanayileşmenin Gizli Tarihi

Bugün bu nitelemeleri Japonlar ve Almanlar için söylemek birçok insana asılsız ve kulağı tırmalayan ifadeler olarak gelse de bahsi geçen milletlerin geçmişte bu türden nitelemelerle anıldıklarını örneklerle ispat eden Ha-Joon Chang’in incelememize konu olan eseri birçok yönüyle kalıpları yıkan bir okumadır. Birçok disiplinin ilgi alanına giren kalkınma, özellikle 1970’lerden bu yana dünya gündemini meşgul etmektedir. Bu gündem; birinci, ikinci, üçüncü dünya ya da gelişmiş, gelişmekte olan ve geri kalmış ülke gibi kategorileştirmeleri beraberinde getirmiş ve kalkınmayı başaran ülkelerin başarı hikâyeleri ile bunu başaramamış olan ülkelerin hikâyeleri çeşitli platformlarda dillendirilmiştir. Bu yoğun ve tartışmalı gündem, kalkınmayı yaratan unsurların ortaya çıkarılmasını gerekli kılmaktadır. Bu vesileyle kalkınma hususunun akademik ve politik çevrelerin ajandasında önemli bir yer edinmesini de sağlamaktadır. İncelenen bu eser, Uzak Doğu Asya ülkelerinin gelişiminin altında yatan dinamiklere ilişkin bir takım iddialar ortaya atarken, bu iddiasını ana akım kalkınma iktisadının aksini gösteren kanıtlarla da desteklemektedir. Bunu yaparken bir taraftan ABD ve İngiltere gibi bugün itibariyle tamamen serbest piyasa ekonomisini benimsemiş, kalkınmayı pür serbest piyasada gören ve bunu gelişmekte olan ülkelere çeşitli araçlarla adeta “dayatan” ülkelerin gelişme öykülerini ele almakta, diğer taraftan ise bütünüyle serbest piyasa politikasını benimsememiş ancak gelişmiş olan Japonya, Güney Kore ve Singapur gibi ülke örnekleri üzerinden karşılaştırmalar yapmaktadır. Kitabın genel hatlarıyla üç bölümden oluştuğu söylenebilir. İlkinde bugün itibariyle serbest piyasa ekonomisini kabul eden ve bunu diğer ülkelere “dikte eden”, dünya ekonomisini yönlendiren ABD ve İngiltere gibi gelişmiş ülkelerin başlangıç koşullarında uyguladıkları politikalarla bugün ulaştıkları gelişmişlik düzeyi arasındaki ilişki kurulmuş; ikincisinde gelişmiş ülkeler düzeyine ulaşmış ve bugün bile tam olarak serbest piyasa ekonomisini uygulamayan ülkelerin bugünkü kalkınmışlık