TÜRKİYE’DE İLLERİN SOSYO-EKONOMİK GELİŞMİŞLİK ENDEKSİNİN COĞRAFİ AĞIRLIKLI REGRESYON MODELİ İLE ANALİZİ

OZET Bu calismada, Turkiye’de 2011 yilinda yapilan sosyo-ekonomik gelismislik endeksi calismasi, cografi agirlikli regresyon modeli ile incelenmektedir. Calismada, buyume, kalkinma ve sosyo-ekonomik kalkinma kavramlari karsilastirilarak ele alinmaktadir. Bu kavramlarin sonucunda ortaya cikan gelismislik ve az gelismislik olgulari aciklanarak az gelismisligin problematik yapisi vurgulanmaktadir.  Gelismekte olan ulkeler basta olmak uzere tum ulkelerde az gelismislik problemi bulunmaktadir. Karar vericiler bu problemi asmak uzere cozum onerileri gelistirmektedirler. Bu onerilen saglam bir zeminde insasi icin ise mevcut durumun analizi sosyo-ekonomik gelismislik endeksi ile yapilarak, gelismislik ve az gelismislik yapisi tespit edilmektedir. Gelismekte olan bir ulke olarak Turkiye’de de bu calismalar yapilmaktadir. Bu konudaki son calisma 2011 yilinda yapilan Sosyo-Ekonomik Gelismislik Endeksi calismasidir. Bu calismada 8 baslik altinda toplam 61 gosterge kullanilarak illerin gelismislik puani hesaplanmistir. Ancak bu degiskenlerden hangisini illerin gelismislik puanini ne oranda acikladigina dair bir analiz bu calismalar kapsaminda bulunmamaktadir. Bu nedenle bu calismada degiskenlerin illerdeki gelismislik puanini aciklama oranlari cografi bilgi sistemleri programi kullanilarak cografi agirlikli regresyon modeli ile analiz edilmektedir. Calismada, bahsedilen 61 gostergeden 8 gosterge kullanilarak degiskenlerin gelismislik puanini aciklama oranlarinin cografi olarak ne sekilde farklilastigi incelenmektedir. Sonuc olarak, degiskenlerin gelismislik puanini aciklama oranlarinin her noktada ayni olmadigi bulgusuna varilmaktadir. Genel anlamda ekonomik gostergelerin gelismis illerdeki gelisme puanini aciklama oraninin, sosyal gostergelerin ise az gelismis illerdeki gelismislik puanini aciklama oraninin daha yuksek oldugu gorulmektedir. Anahtar Kelimeler: Sosyo-ekonomik gelismislik endeksi, cografi agirlikli regresyon, gelismislik, az gelismislik, sosyo-ekonomik gostergeler ABSTRACT In this paper, the socio-economic development index research was prepared in 2011 is examined with geographically weighted regression model. In this study, growth, development and socio-economic development concepts are discussed in comparison. Emerging as a result of these concepts, development and underdevelopment cases are explained and the problematic structure of being underdevelopment is emphasized. In all countries, especially developing countries are facing the problem of underdevelopment. Decision-makers develop proposed solutions to overcome these problems.  To create solid foundation for suitable policies, current situation analysis have done with the socio-economic development index and the quality of development or underdevelopment structure have been confirmed. As a developing country, these studies are carried out in Turkey. Recent study on this subject is the Report of the Socio-Economic Development Index in 2011.In this report, development scores of provinces are calculated by using total 61 indicators under 8 heading. However, there is not an analysis about which and what extend these variables explain to development of provinces points in the context of this study. Therefore, in this study the ratio of variables to explain the provinces development are analysed by geographic information systems programme and geographically weighted regression model as a method. In this study, 8out of 61 indicators are used and case of how these different indicators explain the development rates geographically are examined. As a result, findings indicates that the explaining rate of variables to development scores is not same at all units. In general, it can be said that the explaining rate of economic indicators to development index is dominant in developed provinces while explaining rate of social indicators to development index is dominant in underdeveloped provinces. Keywords : Socio-economic development index, geographically weighted regression, development, under development, socio-economic indicators