School Administrators’ Opinions Related to the Values that should Be Gained to Classroom Teachers through In-Service Training

Problem Durumu : Ilkokul egitimi, orgun egitimin ilk basamagini olusturdugu icin ogrencilere temel bilgi, beceri, tutum, deger ve davranislarin kazandirilmasinda ayri bir oneme sahiptir. Bu surecte tutum ve degerler, ogrencilere buyuk olcude sinif ogretmenleri tarafindan kazandirilmaktadir. Dolayisiyla, sinif ogretmenliginin, diger ogretmenlik alanlari icinde daha ozel bir yeri oldugu soylenebilir. Sinif ogretmenlerinin ogrencilerin yetismesi ve gelisimindeki ozel konumu nedeniyle sahip olmalari gereken mesleki degerler, oldukca onemli bir konu olarak degerlendirilmektedir. Ogretmenlerin, ogretmenlik mesleginin gerektirdigi niteliklerle donanimli olarak yetismesi, Milli Egitim Bakanliginin belirledigi egitim politikalarinin ve uygulamalarin basarisina da olumlu katkilar saglar. Ote yandan ogretmenler, gelismeleri yakindan izleyen, eksiklikleri sorgulayan entelektuel bir yasamin mimari ve zihinsel gucun temsilcisidir. Bu yuzden ulkenin varligini ve toplum olarak devamini saglayacak kusaklarin dengeli bir kisilige sahip olmalari yaninda bilimsel, kulturel ve sanatsal acidan yeterli bir sekilde yetismesinde aktif olarak rol alan ve sorumluluk ustlenen ogretmenlerin mesleki degerler acisindan yeterli olmasi oldukca onemlidir. Okuldaki ilk yillar, cocugun yetiskin yasamina hazirlanmasina temel olusturdugundan, bu donemde kazanilan bilgi ve beceriler, diger egitim basamaklarinda kazandirilacak bilgi ve beceriler icin alt yapi niteligi tasimaktadir. Dolayisiyla, ilerleyen egitim basamaklarinda, ogrencilerin sergiledigi tutum ve davranislar, buyuk olcude sinif ogretmenlerinin kazandirdigi bilgi, beceri, tutum ve degerlerin birer yansimasi olmaktadir. Bu durum, son yillarda egitim politikacilari ve uzmanlarin degerler egitimi ve mesleki degerler konulari uzerine yogunlasmasinin nedenini ortaya koymaktadir. Sinif ogretmenlerinin mesleki degerler bakimindan yeterli olmalari, ogrencilerin gelisimi acisindan kritik bir onem tasidigi icin ogretmenlik mesleginin temel yeterlik alanlarindan biri olarak kabul edilmektedir. Alanyazin incelendiginde, ogretmenlere yonelik hizmet ici egitim calismalarinda, cogunlukla hizmet ici egitim ihtiyaclarinin belirlenmesi uzerinde duruldugu anlasilmaktadir. Ote yandan ogretmenlerin hizmet ici egitim ihtiyaclarinin oncelik duzeyinin ogretmen ve okul yoneticilerinin goruslerine gore onemli olcude farklilastigi gorulmektedir. Ayrica alanyazinda, ogretmenlere hizmet ici egitim yoluyla kazandirilmasi gereken ogretmenlik mesleginin temel degerlerine iliskin cok sinirli sayida arastirmanin oldugu anlasilmaktadir. Oysa okul mudurlerinin bakis acisiyla ogretmenlere hizmet ici egitim yoluyla kazandirilmasi gereken degerlerin bilinmesi, okullarda ogrencilere kazandirilacak kisisel, kulturel ve evrensel insan degerleri acisindan oldukca onemlidir. Arastirmanin Amaci: Son yillarda egitim politikacilari ve uzmanlar, degerler ve ozellikle mesleki degerler uzerine yogunlastigi halde sinif ogretmenleri ve okul yoneticileri ile yapilan az sayida calismada, mesleki degerlere atifta bulunulmasi, onemli bir problem durumu olarak ortaya cikmaktadir. Bu calismanin amaci, okul yoneticilerinin goruslerine gore hizmet ici egitim yoluyla sinif ogretmenlerine kazandirilacak degerleri ortaya koymaktir. Bu amacla asagidaki sorulara yanit aranmaktadir: 1. Sinif ogretmenlerine hangi degerler kazandirilmalidir? 2. Sinif ogretmenlerine kazandirilacak degerlerin oncelik duzeyi nedir? Arastirmanin Yontemi: Bu calisma, nitel arastirma desenlerinden biri olan durum calismasi modelindedir. Bu arastirmada, butuncul tek durum deseni kullanilmistir. Arastirmanin calisma grubunu, olcut ornekleme yontemiyle belirlenen 24 okul yoneticisi olusturmaktadir. Okul yoneticilerinin 19’unu erkek, 5’ini ise kadin yoneticiler olusturmaktadir. Katilimcilarin yas ortalamasi, 38.50’dir. Katilimcilarin meslek kidemi ortalamasi 19.25 yil ve yoneticilik kidemi ortalamasi 13.50 yildir. Calisma grubunun belirlenmesinde, en az bes yil sinif ogretmenligi yapmis olma temel olcut olarak belirlenmistir. En az bes yil ogretmen olarak gorev yapmanin olcut olarak belirlenmesinin nedeni, okul mudurlerinin ogretmenlerin sahip olmalari gereken degerlerin neler oldugunu daha iyi kestirebileceklerinin ongorulmesidir. Egitim yonetimi alaninda yuksek lisans derecesini tamamlamis veya devam ediyor olmak baska bir olcut olarak belirlenmistir. Egitim yonetimi alaninda yuksek lisans yapmis ya da yapiyor olmanin olcut olarak alinmis olmasinin nedeni, katilimcilarin sinif ogretmenlerine kazandirilacak degerlere iliskin farkindalik duzeylerinin yuksek olacaginin varsayilmasidir. En az bes yil boyunca okul yoneticisi olarak gorev yapmak, bir baska olcut olarak belirlenmistir. Katilimcilarda, en az bes yil okul yoneticisi olarak gorev yapmis olma kosulunun aranmasinin nedeni ise bes yillik deneyimin ogretmenlerin hangi degerlere gereksinim duydugunun daha iyi anlamayi saglayacaginin varsayilmasidir. Ayrica, hizmet ici egitim faaliyetlerine katilmis olmak baska bir olcut olarak belirlenmistir. Katilimcilarda, hizmetici egitim etkinliklerine katilmis olma kosulunun aranmasinin amaci ise katilimcilarin hizmetici egitim etkinliklerinin yontem ve iceriginin farkinda olmasinin arastirmanin amacina daha uygun olacaginin varsayilmasidir. Veri Analizi: Veriler, betimsel analiz teknigi ile analiz edilmistir. Betimsel analiz teknigi, (1) analiz icin tematik bir cerceve olusturma, (2) verilerin tematik cerceveye gore islenmesi, (3) bulgulari tanimlama, (4) bulgulari analiz etme ve yorumlama olmak uzere dort asamadan olusmaktadir. Yapilandirilmis grid formlari analiz oncesinde arastirmacilar tarafindan sirasiyla K1, K2, K3, K4, ... K24 seklinde kodlanmistir. Butun gorusler tabloda gosterilmis ve benzer sekilde yazilan gorusler ayni kategoride degerlendirilmistir. Okul mudurleri, toplam 240 kategori olusturmus ve bu kategorilere gore ogretmenlere kazandirilacak toplam 59 deger belirlenmistir. Alt temalar, ayni icerigi yansitan kategorilerden olusturulmustur. Betimsel analiz sonucunda katilimci goruslerine dayali olarak dort ana tema belirlenmistir. Arastirmanin Bulgulari: Arastirmadan elde edilen sonuclara gore, okul yoneticileri ogretmenlere daha cok kisisel degerlerin kazandirilmasi gerektigi yonunde gorus belirtmektedir. Bu degerler arasinda, okul mudurlerinin en fazla vurguladigi kisisel degerler yenilige aciklik, caliskanlik, sabir, kararlilik, farkindalik, durustluk, nezaket, empati, girisimcilik, tutarlilik ve guvenilirliktir. Okul yoneticileri, ogretmenlere mesleki degerler kazandirilmasi gerektigini ifade etmektedir. Okul mudurleri tarafindan en fazla vurgulanan mesleki degerler iletisim, liderlik, yaraticilik, isbirligi, dayanisma, vizyon, planlilik, uyumluluk ve kosulsuz kabuldur. Okul yoneticileri, ogretmenlere hizmet ici egitim yoluyla evrensel degerlerin kazandirilmasi gerektigi seklinde gorus belirtmektedir. Okul mudurleri, ogretmenlere kazandirilmasi gereken evrensel degerleri, sevgi, adalet, hosgoru, humanizm, saygi, demokratik tutum ve farkliliklara saygi seklinde ifade etmektedir. Okul mudurleri, ayrica hizmetici egitim yoluyla ogretmenlere kulturel degerler kazandirilmasi gerektigi seklinde gorusler belirtmektedir. Okul mudurleri, hizmetici egitim yoluyla ogretmenlere kazandirilmasi gereken baslica kulturel degerleri vatanseverlik, fedakârlik ve ozverili olma seklinde ifade etmektedir. Arastirmanin Sonuclari ve Oneriler: Arastirmanin sonuclari, okul mudurlerinin sinif ogretmenlerine hizmet ici egitim yoluyla kisisel, mesleki, evrensel ve kulturel degerlerin kazandirilmasi gerektigi seklinde goruslere sahip oldugunu ortaya koymaktadir. Bu sonuclara dayali olarak her ogretmenin oncelikle kisisel degerlere sahip olmaya oncelik vermesi gerektigi ifade edilebilir. Ogretmenler, ogretmenlik mesleginin temel degerlerine ve etik ilkelerine sahip olmalidir. Milli Egitim Bakanligi tarafindan ogretmenlere hizmetici egitim araciligi ile ogretmenlik mesleginin temel mesleki degerleri kazandirilmalidir. Ogretmen yetistiren kurumlarda, ogretmenlik mesleginin genel yeterliklerinin yani sira mesleki ve etik degerlerin kazandirilmasina ozen gosterilmelidir. Ogretmenlere hizmetici egitim yoluyla, degisen degerler ve kuresel gelismeler isiginda ogretmenlik mesleginin temel mesleki degerleri, kulturel ve evrensel degerlerle uyumlu olacak sekilde yeniden kazandirilmalidir. Ogretmenlere, okullarinda kararli, sabirli, yenilige acik tutum ve davranislar sergilemeyi saglayacak hizmetici egitimler verilmelidir. Ogretmenlerin etkili iletisim, liderlik ve isbirligi becerilerini gelistiren hizmetici egitimler yer verilmelidir. Hizmetici egitimler, ogretmenlerin mesleginde caliskan, vatansever ve fedakâr olmalarini saglamalidir. Ogretmenlere kazandirilacak degerler, ogrencilere sevgi ile yaklasmalarini saglamali, adaletli bir tutum sergilemelerini garanti etmeli, guclu bir insanlik sevgisi asilamalidir. Bu arastirma nitel arastirma deseninde yurutulmus ve veriler yari yapilandirilmis grid formu ile toplanmistir. Ogretmenlere kazandirilacak mesleki degerler, kisisel degerler, evrensel ve kulturel degerler konularinda farkli desenlerde ve farkli calisma gruplari ile arastirmalar planlanabilir. Ogretmenlik mesleginin degisen degerleri konusunda arastirmalar yurutulebilir.