Analyzing the Dimensionality of Academic Motivation Scale Based on the Item Response Theory Models

Problem Durumu: Egitimde ve psikolojide kullanilan en temel matematiksel modeller bazi varsayimlara dayali olarak gelistirilmistir. Bu varsayimlarindan biri olcme araclarindan elde edilen madde yanit matrisinin boyutluluguna iliskindir. Farkli modellerle ve test kosullariyla boyutlulugun incelendigi yontemler sonuclarin dogrulugu uzerinde belirleyici olmaktadir. Olcme modelleri ortuk ozelligin dogasina uygun olmadiginda, olcme aracinin boyutluluguna iliskin celiskili cikarimlar yapilmaktadir. Boyutlulugu acisindan celiskili bulgularin elde edildigi olcme araclarindan biri bu arastirmanin odak noktasi olan Akademik Gudulenme Olcegi (AGO)’dir. Modellerin dayandigi varsayimlar boyutluluk yontemleriyle elde edilen bulgulari etkileyebildiginden, boyutluluguna iliskin dogru bulgulara ulasilmasi icin Akademik Gudulenme Olcegi maddelerine verilen yanitlari en iyi betimleyen olcme modelinin belirlenmesi ve boyutlulugun bu modelle incelenmesi gerekmektedir. Ilgili calismalar, monoton olmayan madde tepki kurami modelinin duyussal ozelliklerin dogasina daha uygun bir olcme modeli oldugunu ortaya koymustur. Ayrica, monotonluk varsayiminin boyutluluga iliskin bulgulari etkileyerek olcme araclarinin faktor yapilarina iliskin hatali cikarimlara neden oldugu bulunmustur. Bu nedenle, monoton olmayan madde tepki kurami modeline uydugu dusunulen bir veride cok boyutlulugun varligina iliskin kanitlar elde edildiginde, verinin monotonluk varsayimi acisindan monoton ve monoton olmayan modellerin model veri uyumlarinin karsilastirilmasi yoluyla incelenmesi gerekmektedir. Ancak, alanyazinda gudulenmenin monoton olmayan modele dayali olarak incelendigi sinirli sayida calisma bulunmaktadir. Olcek maddelerinin monotonluk varsayimina uygunlugu acisindan, monoton ve monoton olmayan MTK modellerinin karsilastirildigi bir calismaya ise rastlanmamistir. Ayrica, calismalarda AGO maddelerinden elde edilen yanit matrisinin boyutlulugunun faktor analizi cercevesinde incelendigi, boyutluluk incelemelerinin MTK cercevesinde parametrik ve parametrik olmayan yontemlerle yapilmadigi gorulmustur. Olcek maddelerinin boyutluluguna iliskin kararlarin, MTK cercevesinde gelistirilmis parametrik ve parametrik olmayan yontemlerle elde edilen daha kapsamli kanitlara dayali olarak verilmesi onemli gorulmektedir. Alanyazindaki bu eksiklikler dogrultusunda, AGO maddelerinin boyutluluk acisindan MTK cercevesinde gelistirilmis tek ve cok boyutlu parametrik ve parametrik olmayan modellere dayali olarak incelenmesi gerekli gorulmektedir. Arastirmanin Amaci: AGO maddelerinin boyutluluk acisindan MTK cercevesinde gelistirilmis Asamali Tepki Modeli (ATM), Genellestirilmis Asamali Monoton Olmayan Model (GAMOM), Iki Faktor Modeli (IFM) ve DIMTEST analizine dayali olarak incelenmesi arastirmanin amacini olusturmaktadir. Arastirmanin Yontemi: Bu calisma, AGO maddelerinin boyutluluk ve monotonluk varsayimlarina uygunlugu acisindan bilgi saglamasi yonuyle betimsel, boyutlulugun farkli madde tepki kurami modellerinin model veri uyumuna dayali olarak karsilastirilmasina dayali olarak incelenmesi yonuyle de temel bir arastirma niteligindedir. Arastirmanin calisma grubunu 2016-2017 egitim-ogretim yili guz doneminde Ankara Universitesi’nin Egitim Bilimleri, Siyasal Bilgiler, Iletisim, Muhendislik, Dis Hekimligi, Veteriner ve Hukuk Fakultelerinde ogrenimini surduren ucuncu ve dorduncu sinif ogrencileri olusturmaktadir. Calisma grubunda toplam 1858 ogrenci bulunmaktadir. Arastirmanin verileri Akademik Gudulenme Olcegi kullanilarak toplanmistir. Fransizca olarak gelistirilen olcegin Ingilizceye uyarlanmasi Vallerand ve digerleri (1992) tarafindan yapilmistir. Ingilizce formun yapi gecerliginin incelenmesi amaciyla yapilan dogrulayici faktor analizi sonucunda yedi faktorlu yapi icin kabul edilebilir uyum degerleri elde edilmistir. Olcegin alt boyutlari icin elde edilen Cronbach Alfa guvenirlik katsayilari 0.83 ile 0.86 arasinda degismektedir. Akademik Gudulenme Olcegi’nin Ingilizce’den Turkce’ye uyarlanmasi Karaguven (2012) tarafindan yapilmistir. Turkce formun yapi gecerliginin incelenmesi amaciyla acimlayici ve dogrulayici faktor analizi yapilmistir. Dogrulayici faktor analizi sonucunda model veri uyumu degerlerinin yuksek oldugu ve ozgun olcegin yedi faktorlu yapisinin dogrulandigi bulunmustur. Calismada olcegin boyutlari; Icsel Motivasyon (Bilme, Basarma, Uyarim), Dissal Motivasyon (Dissal Duzenleme, Ice Yansiyan, Belirlenmis) ve Motivasyonsuzluk olarak adlandirilmistir. Akademik Gudulenme Olcegi’nden elde edilen madde yanit matrisinin boyutlulugunun incelenmesi amaciyla Asamali Tepki Modeli (ATM), Genellestirilmis Asamali Monoton Olmayan Model (GAMOM) ve Iki Faktor Modeli (IFM)’ne dayali olarak madde ve birey parametre kestirimleri yapilmistir. Ayrica DIMTEST analizine dayali olarak da boyutluluk incelemesi yapilmistir. ATM’ye dayali kestirimler R programinda “mirt” paketi (Chalmers, 2012), GAMOM’a dayali kestirimler GGUM2004 programi (Roberts, Donoghue ve Laughlin, 2000) kullanilarak yapilmistir. IFM’ye dayali parametre kestirimleri R programinda “mirt” paketi (Chalmers, 2012) kullanilarak elde edilmistir. Modeller arasi karsilastirmalar olcek, madde ve birey duzeyinde genel, madde ve birey model veri uyumu istatistikleri hesaplanarak yapilmistir. Ayrica, iki faktor modeline dayali olarak genel ve grup faktor tarafindan aciklanan varyans oranlari ve guvenirlik degerleri incelenmistir. Arastirmanin Bulgulari: Genel model veri uyumu istatistiklerine dayali olarak yapilan modeller arasi karsilastirmalar IFM’nin genel model veri uyumunun ATM’ye gore anlamli bicimde daha iyi oldugu, (χ_(sd=26)^2=5829.4 p<0.05) ve model veri uyumunda %4’luk anlamli bir iyilesme sagladigi bulunmustur. Ancak, GAMOM’un hem ATM hem de IFM’ye gore daha dusuk genel model veri uyumu istatistiklerine sahip oldugu bulunmustur. ATM’ye dayali olarak maddeler icin hesaplanan tum uyum istatistiklerinin model veri uyumu icin kabul edilen sinir degerin cok uzerinde oldugu gorulmustur. Uyum istatistiklerinin yuksek olmasi, ATM’nin madde duzeyinde model veri uyumu saglamadigini gostermistir. AGO maddelerinin tamaminin IFM’ye uyum sagladigi, iki maddenin ise GAMOM’a uyum saglamadigi bulunmustur. Madde uyum istatistikleri, ATM’ye gore GAMOM’un madde duzeyinde sagladigi model veri uyumunun daha iyi oldugunu gostermistir. IFM ve GAMOM arasinda yapilan karsilastirmalara dayali olarak ise IFM’nin madde duzeyinde en iyi model veri uyumu saglayan model oldugu bulunmustur. Birey uyum istatistiklerine gore, uc model icerisinde birey duzeyinde en iyi model uyumunu ATM saglamistir. Uyum istatistiklerinin dagilimina gore IFM, ATM’den sonra birey duzeyinde en iyi uyumu saglayan ikinci model olmustur. Genel boyut ve alt boyutlarin madde-yanit matrisini aciklamadaki gucunu karsilastirabilmek amaciyla hesaplanan indeks degerlerine dayali olarak olcek maddeleri ile olculen guclu bir genel boyutun var oldugu bulunmustur. DIMTEST analizi sonucunda yuksek T-istatistikleri ve anlamlilik degerleri elde edilmistir. Yuksek degerler tum alt boyutlarda yuksek kosullu kovaryanslarin elde edildigini gostermistir. Olcegin alt boyutlarinda yer alan maddeler arasindaki iliskilerin, baskin bir boyut tarafindan aciklanabilecegi hipotezinin dogrulanmadigi bulunmustur. Arastirmanin Sonuclari ve Onerileri: ATM, GAMOM ve IFM icin model veri uyumu istatistiklerine ve indeks degerlerine dayali olarak yapilan karsilastirmalar birlikte dusunuldugunde, ATM’ye gore monotonluk varsayiminda bulunmayan tek boyutlu model olcek maddelerine daha uyumludur. Ancak, uc model icerisinde IFM’nin olcek maddelerine ve bireyler tarafindan maddelere verilen yanit oruntulerine en uyumlu model oldugu sonucuna ulasilmistir. Bu bulguya dayali olarak arastirmacilara, bireylerin gudulenme duzeylerine iliskin daha gecerli ve guvenilir sonuclar elde etmek icin hem genel boyutta hem de alt boyutlarda birey parametre kestirimlerini IFM’ye dayali olarak yapmalari onerilmektedir. Benzer bicimde, Akademik Gudulenme Olcegi’ni kullanmak isteyen uygulayicilarin da olcekten toplam puan ya da alt boyut puanlari hesaplamak yerine, bireylerin gudulenme duzeylerini belirlemek icin madde tepki kurami ya da faktor analizi cercevesinde iki faktor modellemesine dayali olarak kestirim yapmalari onerilmektedir. Calisma kapsaminda, monoton ve monoton olmayan tek ve cok boyutlu modellerin uyumu gudulenme olcegine verilen yanitlara dayali olarak incelenmistir. Tutum, ilgi gibi farkli duyussal ozellikleri olcmek amaciyla gelistirilmis olcekler uzerinde ATM, GAMOM ve IFM kullanilarak monotonluk ve boyutluluk varsayimlari acisindan karsilastirmalar yapilabilir. Bu arastirmada kullanilan IFM de monotonluk varsayimina dayanan bir modeldir. Bu nedenle, hem cok boyutlulugu hem de monotonluk varsayimini goz onunde bulunduran cok boyutlu monoton olmayan MTK modeli de dahil edilerek modeller model veri uyumlari acisindan karsilastirilabilir