The Role of Parents’ Empathic Tendencies in Children Value Acquisition

Problem Durumu : Bronfenbrenner'in biyoekolojik yaklasimi ic ice gecmis sistemler dunyasinda cok yonlu iliskileri vurgular ve cocugun gelisimini anlamada cevre baglaminda bu sistemlerin onemini gosterir. Cok katmanli sistemleri iceren bu yaklasimda, mikro sistemin ilk seviyesi ebeveyn ve yakin cevre ile ilgili faktorleri icerir; Mezosistem, cocugun etkilesime girdigi farkli mikrosistemlerin etkilesimlerinden olusur ve ekosistem, cocugun dogrudan dahil olmadigi bir sistemdir, ancak cocugun gelisimini dolayli olarak etkileyen faktorlerden olusur. Makrosisteme gelince, bir toplumdaki kulturel degerleri, inanclari ve fikirleri icerir. Mikrosistem, cocugun genel olarak tum gelisimi ve ozellikle deger gelisimi icin en etkili sistemdir. Ebeveynler, mikrosistemin en temel unsurudur. Bu nedenle, deger gelistirmede cok onemli bir rolleri vardir. Cocuklarin sosyal davranislarinin, ilgi alanlarinin ve egilimlerinin gelisiminde bircok farkli faktorden soz etmek mumkun olmakla birlikte, en onemli faktor ebeveynler olarak kabul edilmektedir. Yetiskinlerin kisiligi, degerlerin kazanilmasinda en etkili faktordur. Cocuklarin degerleri icsellestirmek icin yetiskinlerin olumlu davranislarina tanik olmalari gerekir. Ebeveynlerin empati egilimi, deger gelisimini etkileyebilecek en etkili ebeveyn ozelligidir. Cocuklarin bu davranislari kazanabilmeleri icin ebeveynlerinin empatik davranislarini gozlemlemeleri onemlidir. Arastirmanin Amaci: Arastirmada anaokuluna devam eden 60-72 aylik cocuklarin deger edinimlerinde anne ve babalarinin empati egilimlerinin rolunu ortaya koymak amaclanmistir. Bu genel amac cercevesinde arastirmada su sorulara cevap aranmistir. 1. Anaokuluna devam eden 60-72 aylik cocuklarin deger duzeyleri nedir? 2. Anaokuluna devam eden 60-72 aylik cocuklarin annelerinin ve babalarinin empati egilim duzeyleri nedir? 3. Anaokuluna devam eden 60-72 aylik cocuklarin deger duzeyi ile annelerinin empati egilimleri arasinda anlamli bir iliski var midir? 4. Anaokuluna devam eden 60-72 aylik cocuklarin deger duzeyi ile babalarinin empati egilimleri arasinda anlamli bir iliski var midir? 5. Anaokuluna devam eden 60-72 aylik cocuklarin deger duzeyi uzerinde annenin empati egiliminin etkisi nedir? 6. Anaokuluna devam eden 60-72 aylik cocuklarin deger duzeyi uzerinde babanin empati egiliminin etkisi nedir? Arastirmanin Yontemi: Arastirma anaokuluna devam eden 60-72 aylik cocuklarin deger edinimlerinde annelerin ve babalarin empati egilimlerinin rolunun arastirildigi bu arastirmada iliskisel tarama modeli uygulanmistir. Arastirmanin calisma grubunu Malatya Ili merkez Yesilyurt Ilcesine bagli anaokullarina devam eden 60-72 ay arasindaki 85’i kiz 85’i erkek olmak uzere toplam 170 cocuk ve bu cocuklarin anneleri ve babalari olusturmaktadir. Arastirmada uc farkli veri toplama araci kullanilmistir. Veri toplama araclarindan birincisi calisma grubunun sosyo-demografik ozelliklerinin belirlendigi bilgi formudur. Veri toplama araclarindan ikincisi guvenirlik ve gecerlik calismalari Nesliturk ve Celikoz (2015) tarafindan yapilan Okul Oncesi Degerler Olcegidir (O.O.D.O.). Olcegin aile, ogretmen ve ogrenci icin olmak uzere uc formu bulunmaktadir. Bu calismada olcegin ogrenci formu kullanilmistir. Ogrenci formu toplam 18 resimli karttan olusmaktadir. Olcegin saygi, sorumluluk, durustluk, isbirligi, paylasim, dostluk/arkadaslik olmak uzere toplam 6 alt boyutu vardir. Veri toplama araclarinin ucuncusu ise guvenirlik ve gecerlik calismalari Dokmen (1988) tarafindan yapilan Empati Egilimi Olcegidir (E.E.O.). Olcek besli likert tipinde 20 maddedir. Olcek Ben Merkezli Egilim, Empatik Egilim ve Sempatik Egilim olmak uzere 3 alt boyuttan olusmaktadir. Arastirmanin Bulgulari: Arastirma sonucunda, anaokuluna devam eden ve calisma grubunu olusturan cocuklarin en yuksek puan ortalamasina sahip degerlerinin sirasiyla paylasim, saygi ve durustluk degerleri oldugu ve annelerin empati duzeyi toplam puan ortalamasinin babalarin empati duzeyi toplam puan ortalamasindan yuksek oldugu belirlenmistir. Arastirma sonucunda cocuk deger duzeyi ile anne ve baba empati egilimi arasinda pozitif yonlu ve anlamli bir iliski tespit edilmistir. Cocuklarin saygi, durustluk, sorumluluk, isbirligi, arkadaslik, paylasim puanlari ile anne ve baba empatik egilim, sempatik egilim ve empatik egilim toplam puanlari arasinda pozitif yonlu ve anlamli iliski tespit edilmistir. Anne ve babalarin empatik egilimleri ve sempatik egilimleri arttikca cocuklarin deger duzeyleri artmaktadir. Cocuklarin saygi, durustluk, sorumluluk, isbirligi, arkadaslik, paylasim puanlari ile annenin ve babanin ben merkezli egilim puanlari arasinda negatif yonlu ve anlamli iliski tespit edilmistir. Anne babanin ben merkezli egilimi dustukce cocuk deger duzeyi artmakta, anne babanin ben merkezli egilimi arttikca cocuk deger duzeyi azalmaktadir. empati egilimleri yuksek olan ebeveyne sahip cocuklarin deger duzeylerinin, empati egilimleri dusuk olan ebeveyne sahip cocuklarin deger duzeylerinden yuksek oldugu saptanmistir. Arastirmanin Sonuc ve Onerileri: Bu calismada anne ve babalarin empati egilim duzeylerinin cocuk deger duzeylerine etki ettigi gorulmustur. Bu sonuca gore empatik yaklasimin deger egitiminde onemli oldugu soylenebilir. Arastirmanin sadece annelerle degil babalarla da yapilmis olmasi ve baba empati duzeylerinin cocuk deger duzeyleri ile pozitif sekilde anlamli cikmasi babalarin cocuk bakimi ve egitiminde onemli ve tartismasiz figurler oldugunu desteklemektedir. Anne ve babalarin empati egilim duzeylerinin arttirilmasi cocuklara verilen deger egitimini olumlu yonde etkileyebilir ve bu yonde calismalar yapilabilir. Deger gelisimine dair ebeveynlerle birlikte ogretmenler, buyuk ebeveynler ve diger unsurlar arastirma konusu yapilabilir.