What is the Predictive Power of Visual Mathematics Literacy Perception and Its Sub-dimensions for Geometry Success?

Problem Durumu: Okuryazarlik kavrami gunumuzde sekillenen bir kavram olarak bilinmekle birlikte tarihsel surecinin de cok eski olmadigini arastirmalar neticesinde gormek mumkundur. Ayrica okuryazarlik kavrami cok genel bir kavramdir ve bu kavramla iliskili yeni okuryazarlik turleri literaturde her gecen gun olusturulmus ve olusturulmaktadir. Insanlarin ilk caglardan beri magara duvarlarinda gorselleri kullanmasi, gorsellerin egitim surecinin neredeyse tamamina entegre edilmesi ve gorsel kavramlarin zihinsel surecte somutlastirmayi saglayarak kaliciligi artirmasi gorsel okuryazarlik kavramini dogurmustur. Gorsel okuryazarlik, Hortin (1980) tarafindan, “ gorsel elemanlari okuma ve yorumlama kapasitesiyle beraber gorsel ogeler ile dusunme ve ogrenme becerisi, yani gorsel olarak dusunebilme” seklinde tanimlanmistir. Egitim alaninda farkli okuryazarliklara dair ortak yanlarin butunlesmesinden dogan sanatsal matematik veya gorsel matematik okuryazarligi gibi okuryazarliklarin tanimlanmasi on plana cikmistir. Bu noktadan hareketle gorsel matematik okuryazarligi “gunluk hayatta karsilasilan problemleri gorsel veya uzamsal, tersine gorsel veya uzamsal bilgileri de matematiksel olarak algilayabilme, ifade edebilme, yorumlayabilme, degerlendirme ve kullanabilme yeterligidir” (Duran ve Bekdemir, 2013). Gorsel matematik okuryazarliginin gunluk yasamda ve matematik egitiminde vazgecilmez bir anlami ve onemi vardir. Gorsel okuryazarlik ve gorsel matematik okuryazarligi kavramlari, geometri ogrenme alani ile bilissel okuryazarlik becerileri arasindaki iliski sonucunda ortaya cikmistir. Geometri matematiksel ogrenmenin temel alanlarindan biri olmasina ragmen, geometriyle ilgili akademik basarinin altinda yatan bilissel surecler detayli bir sekilde incelenmistir. Ogretmen adaylarinin gorsel matematik okuryazarligi algilarinin, matematik egitiminde onemli bir faktor oldugu dusunulmektedir. Bunlara ek olarak, bircok gorselin geometri alanina dâhil edilmesi nedeniyle, bu alandaki basarinin gorsel matematik okuryazarligi algisi ile iliskili oldugu dusunulmektedir. Dolayisiyla gorsel matematik okuryazarlik algisi ve alt boyutlari ile geometri basarisi arasindaki iliskinin incelenmesinin alan yazina yararli olacagi ongorulmektedir. Arastirmanin Amaci: Bu arastirmanin amaci, ogretmen adaylarinin gorsel matematik okuryazarligi ile geometri basarilari arasindaki iliskiyi incelemektir. Arastirmanin Yontemi: Mevcut arastirma, betimsel nitelikli bir calismadir. Betimsel calismalar, verilen bir durumu olabildigince tam ve dikkatli bir sekilde tanimlamaya calisir. Egitim alanindaki arastirmalarda, yaygin olarak betimsel yontem tarama calismalari yapilmaktadir. Mevcut arastirmada gorsel matematik okuryazarligi ile geometri basarisi arasindaki iliskiyi belirten verilerin elde edilmesi noktasinda iliskisel tarama modeli tercih edilmistir. Arastirmanin calisma grubunu, 2015-2016 ogretim yili guz doneminde, Firat Universitesi, Egitim Fakultesi, matematik egitimi anabilim dalinda okuyan matematik ogretmen adaylari olusturmaktadir. Orneklemde ise bu ogrencilerden basit rastgele ornekleme yontemiyle secilen 232 (97 erkek, 135 kadin) ogrenci yer almistir. Arastirmada, veri toplama araclari olarak arastirmaci tarafindan gelistirilen ve ogretmen adaylarinin gorsel matematik okuryazarlik algi duzeylerini belirlemek amaciyla Gorsel Matematik Okuryazarligi Olcegi ve geometri basari duzeylerini incelemek icin Geometri Basari Testi kullanilmistir. Arastirmada ogretmen adaylarinin gorsel matematik okuryazarliklari ile geometri basarilari arasindaki iliskinin hesaplanmasinda Pearson Momentler Carpim Korelâsyon Katsayisi yontemi, gorsel matematik okuryazarligi algisi ve buna ait alt boyutlarin geometri basarisinin yordayicisi olup olmadigi Coklu Regresyon Analizi yontemiyle incelenmistir. Arastirmanin Bulgulari: Calisma bulgulari dikkate alindiginda gorsel algi kaynaginin geometri basarisi ile arasinda dusuk duzeyde iliski tespit edilmistir. Nitekim gorsel matematik okuryazarliginin veri kaynaklarindan biride gorsel algidir. Bu kaynagin geometri basarisi ile iliskisini goz ardi etmek mumkun degildir. Literatur taramasi yapildiginda gorsel algilarin geometri basarisi ile dogrudan veya dolayli yonden iliskili oldugu gorulmektedir (Bekdemir ve Duran, 2012; Karunaratne, 2000). Yine bulgular neticesinde gorsel matematik okuryazarliginin veri kaynaklarindan biri olan oruntu olusturma boyutunun geometri basarisi ile arasinda dusuk duzeyde iliski tespit edilmistir. Literatur taramasi yapildiginda da oruntu boyutunun geometri basarisi ile dogrudan veya dolayli yonden iliskili oldugu gorulmektedir. Tanisli ve Kose (2011)’nin yapmis oldugu arastirmada, ogretmen adaylari lineer sekil oruntusunu yakin/uzak bir adima devam ettirmede ve oruntunun kuralini belirlemede sadece seklin yapisina odaklanilan gorsel ve sekil oruntusunun sayi oruntusune donusturuldugu sayisal yaklasimi benimsemisler, bu yaklasimlar altinda da toplam 26 strateji kullanmislardir. Arastirmanin Sonuclari ve Onerileri: Gorsel algi, geometrik bilgi ve uzamsal zekâ kaynaklari geometri basarisi uzerinde diger kaynaklara gore daha fazla oneme sahiptir. Bu kaynaklar geometri basarisinin yaklasik %7’sini aciklamaktadir. Ozellikle uzamsal zekâ kaynaginin geometri basarisi uzerindeki etkisi diger kaynaklar goz onunde bulunduruldugunda daha yuksek cikmistir. Ogrencilerin gorsel matematik okuryazarliklarini gelistirmek icin oncelikle uzamsal zekâ kaynaklariyla beraber gorsel algi ve geometrik bilgi kaynaklari gelistirilmelidir. Son olarak, somutlastirma ve oruntu olusturma kaynaklari geometri basarisina etki eden dorduncu ve besinci onemli boyutlardir. Bu boyutlarin her biri geometri basarisinin yaklasik %4’unu aciklamaktadir. Ozellikle somutlastirma boyutunun geometri basarisi uzerindeki etkisi diger boyutlar goz onunde bulunduruldugunda daha dusuk cikmistir. Elde edilen bulgular dogrultusunda dogrudan ve dolayli olarak gorsel matematik okuryazarligi algisi boyutlarinin geometri basarisi ile arasindaki iliskiyi incelemenin gerekli oldugu sonucuna ulasilmistir. Duran ve Bekdemir (2013), gorsel matematik okuryazarligi oz-yeterlik algisinin, gorsel matematik basarisinin anlamli bir yordayicisi oldugunu soylemislerdir. Ozgen ve Bindak (2011) calismalarinda matematik dersi basari puaninin ve matematik dersine verilen onemin, matematik okuryazarligi oz-yeterlik inancina yonelik anlamli birer yordayici olduklarini tespit etmislerdir. Bu calismalarin yaninda matematik basarisini yordayan faktorlerin neler oldugunu belirleyen calismalar da literaturde mevcuttur (Dogan ve Baris, 2010; Kayagil, 2010). Genel anlamda gorsel matematik okuryazarligi alt boyutlarinin geometri basarisini yordama gucu dusuk ciksa da anlamli olmasi iliskinin onemini on plana cikarmaktadir. Sonucun boyle cikmasinin sebebi, arastirmanin yalniz bir universitede yapilmis olmasi veya orneklem sayisinin dusuk olmasi olabilir. Ayrica arastirmada orneklemin teste ve olcege tum bilgilerini yansittiklari varsayilmistir. Bu sinirliliklar dogrultusunda ileride yapilacak olan calismalara, konuyla ilgili daha buyuk orneklemler uzerinde arastirmalarin yapilmasi, farkli sayisal bolumlerin gorsel matematik okuryazarlik algilariyla geometri basarilari arasindaki iliskilerinin incelenmesi hâlihazirda bulunan matematik ogretmenleri uzerinde benzer uygulamalar yapilmasi ve sonuclar dogrultusunda bu kavramlar hakkinda egitimlerin verilmesi onerilmistir.