The Effect of TMPT Program on Pre-school Children's Social Problem Solving Skills

Problem Durumu: Okuloncesi donem, cocuklarin cevrelerini tanimaya basladigi, cevreleriyle iletisim kurmaya istekli oldugu, topluma uygun aliskanliklari kazanmaya basladiklari bir donemdir. Bu donemde cocuklar, karsilastiklari cesitli problem cozmeye yonelik durumlar karsisinda dusunme sureci icerisine girmektedirler. Dusunme, bilgi edinme, anlama ve ogrenme surecinin en onemli bilesenidir ve bilgileri sorgulama, degerlendirme ve yeni bilgiler uretme calismalarinin temelini olusturmaktadir. Kisinin yasam kalitesi ve ogrenmesi dusunme kalitesiyle birebir iliskilidir. Ogrenmenin dusunme kalitesi ile bire bir iliski icerisinde oldugu gibi, problem cozme de ogrenme icin vaz gecilmezdir. Saglikli iletisim ve etkilesimin varligi, etkin ve uyumlu yasam sureci ve iyi duzeyde toplumsal iliskiler icin etkin problem cozme becerileri gereklidir. Sosyal gelisimin bir parcasi olan sosyal problem cozme becerileri de cocugun toplumsallasmasinda onemli bir rol oynar. Cocuklarin sosyal problemler karsisinda cozum yollari uretebilmek icin dusunmeye yonelik becerilerin desteklenmesi onemlidir. Cocuklarin dusunme etkinlikleri yoluyla erken yaslarda sosyal problem cozmeye yonelik degerler kazanmalari, neden boyle dusunduklerinin ve nasil dusunduklerinin aciklamalarini yapabilmeleri ve dusunmenin her alanla iliskilendirilebilmesi cok onemli bir hedeftir. Bu hedef ise ancak dusunme deneyimleriyle gerceklestirilebilecektir. Dunyada ve ulkemizde Dusunme Egitimi konusunda gerceklestirilen calismalar degerlendirildiginde, Dusunme Egitimi calismalarinin, cocuklarin gelisimlerine olumlu katkilar sagladigi gorulmektedir (Fields,1995; Imbrusciano, 1997; Campbell, 2002; Daniel, 2000; Doherr, 2000; IAPC, 2002; Cayir, 2015; Doron, 2016; Gur, Kocak ve Demircan, 2016; Sun et al., 2017). Bunlarin yani sira, Trickey ve Topping (2004)’in yapmis oldugu calismanin sonucunda, Dusunme Egitimi’nin dinlemeye ve grup tartismalarina katilimi (atilganlik) arttirdigi sonucuna varilmistir. Okur (2008) ise, alti yas grubu cocuklarla yurutmus oldugu calismasinda, cocuklarin Dusunme Egitimi ile bireysel hareket etme ve ozgun cumleler kurabilme yeteneklerinde farklilasma oldugunu gozlemlemistir. Cagla GUR – Nurcan KOCAK Eurasian Journal of Educational Research 73 (2018) 77-94 93 Cocuklara dusunmeyi ogretmek hem rasyonel, hem de ahlaki bir girisimdir. Dusunme hem bireyin kendisi, hem de kendisi disinda kalan diger bireyler uzerine olabilmektedir. Egitim sisteminde dusunme yeteneginin gelistirilmesi icin, bilincli olarak zaman ayrilmasi gerekmektedir. Cunku dusunmenin gerekliligi ve ogrenilebilir bir beceri oldugu fikri kabul edilmistir (De Bono, 1972: 10). Konuyla ilgili arastirmalar, programli bir egitim sureci olmaksizin ogrencilerin dusunme becerilerini yeterince gelistiremediklerine, bu sebeple bircok sikinti yasayabildiklerine isaret etmektedir (Pascarella, 1989; Romano, 1992; Gunes,2012). Dusunme egitimine yonelik programli bir egitim sureci dusunme yeteneginin gelisimi acisindan onem teskil etmektedir (Romano, 1992). Wallace (2002) ve Legett (2017) dusunme egitimine erken yaslarda baslamanin onemine isaret etmektedir. Okul oncesi donem bir cok kazanimin temelinin atildigi bir donemdir. Bu gercekten hareketle dusunme egitiminin okul oncesi donemden baslayarak egitim surecine dâhil edilmesinin onemli oldugu ifade edilebilir. Dusunme Egitimi konusunda gerceklestirilen calismalara iliskin yapilan literatur taramasi sonucunda okul oncesi donem cocuklari icin gelistirilmis dusunme egitimi programlarina yonelik olan ve bu programlarin sosyal problem cozmeye katkilarini degerlendirmek amaciyla yapilan calismalarin yok denecek kadar az sayida oldugu gorulmustur. Bu baglamda, okul oncesinde dusunme egitimine yonelik gelistirilmis bir programin okul oncesi cocuklarin sosyal problem cozme becerileri uzerindeki etkisinin incelenmesinin cocuklarda dusunme egitimi literaturune katki saglayacagi dusunulmustur. Arastirmanin Amaci: Yukarida ifade edilenlerden yola cikilarak okul oncesi donem cocuklarina yonelik olarak Cok Boyutlu Bakis Acilariyla Dusunme Egitimi Programi Gur, Kocak ve Demircan (2016) tarafindan gelistirilmis ve bu programin 5-6 yas cocuklarinin sosyal problem cozme becerileri uzerindeki etkisinin incelenmesi amaciyla bu calisma gerceklestirilmistir. Arastirmanin Yontemi: Bu calismada veriler 32 deney 38 kontrol grubu olmak uzere toplam 70 cocuktan elde edilmistir. 5 yas grubunda toplam olarak 30, 6 yas grubunda ise toplam 40 cocuk bulunmaktadir. Bu cocuklarin 32’i kiz, 38’i ise erkektir. Calismada on test- son test kontrol gruplu deneysel desen kullanilmistir. Arastirma kapsaminda deneme grubuna CBDE Programi uygulanmistir. On test ve son test olarak Wally Sosyal Problem Cozme Testi (Wally Social Problem Solving Test) kullanilmistir. Deneme ve kontrol gruplarinin (ontest- sontest) puanlari arasinda anlamli bir fark olup olmadiginin test edilmesi icin bagimsiz t testi uygulanmistir.. Bu gruplarin kendi icerisindeki ilerlemelerin belirlenmesi ve ontest-sontest arasindaki farkliliklari test etmek icin ise bagimli t-testi kullanilmistir. Farkliliklarin test edilmesinde 0.05 anlamlilik duzeyi baz alinmistir. Arastirmanin Bulgulari: Deneme ve kontrol gruplarinda yer alan cocuklarin Wally Sosyal Problem Cozme Olcegi on test ve son test puanlarinin karsilastirildiginda, on test puanlari acisindan istatistiksel olarak iki grup acisindan anlamli bir farklilik bulunmazken, son testler arasindaki farkin anlamli oldugu sonucuna varilmistir. Bu durum surec icerisinde cocuklarin sosyal problem cozme becerilerinde olumlu artisin 94 Cagla GUR – Nurcan KOCAK Eurasian Journal of Educational Research 73 (2018) 77-94 gerceklestigini dusundurmektedir. Bununla birlikte hem kontrol hem de deney gruplarinda cocuklarin on test ve son test puanlari arasindaki fark istatistiksel olarak anlamli bulunmustur. Bu durum programin uygulandigi 5 aylik egitim sureci icerisinde alinan okul oncesi egitiminin cocuklarin sosyal problem becerilerini olumlu yonde destekledigine isaret etmektedir. Surecin uzun olmasi okul oncesi egitimin etkilerinin de gorulmesine neden oldugunu dusundurmektedir. Ancak hem deneme ve kontrol grubunda bulunan cocuklarin on test ve son testleri arasindaki fark anlamli olmakla birlikte, deneme ve kontrol gruplarinin son test puanlari arasindaki fark istatistiksel acidan anlamli bulunmustur. Bu farkliligin deneme grubuna uygulanan CBDE Programi ile iliskili olabilecegi dusunulmektedir. Arastirmanin Sonuclari ve Oneriler: CBDE Programinin okul oncesi egitim kurumuna devam eden 5-6 yas grubu cocuklarin sosyal problem cozme becerileri uzerindeki etkisinin incelenmesi amaciyla gerceklestirilen bu calismanin sonucunda, bu 5-6 yas grubu cocuklarin sosyal problem cozme becerileri uzerindeki etkisinin olumlu oldugu bulunmustur. Elde edilen arastirma bulgulari dogrultusunda 5-6 yas grubu cocuklar icin hazirlanan sosyal problem cozme becerisinin gelistirilmesine yonelik egitim programlarinin iceriklerinde dusunme egitimi etkinliklerine yer verilmesinin etkin bir ogrenme baglaminda ciddi katkilar sunacagi dusunulmektedir. Sosyal problem cozme becerisi insanin toplumsal hayati icin goz ardi edilemez bir unsurdur. Bu nedenle cocuklar icin bu becerinin gelisimine katki sunacak egitimsel uygulamalar oldukca onemlidir.