The Relation among Metacognitive Awareness, Self-Efficacy Towards Teaching Profession and Problem Solving Skills of Teacher Candidates

Problem Durumu: Gunumuz dunyasinda; gerek is yasaminda, gerek kisiler arasi iliskilerde, gerekse bilim ve teknolojide hayata dair cok hizli gelismeler yasanmaktadir. Bu gelismeler beraberinde hizli bir degisimi de meydana getirmektedir. Meydana gelen bu degisimlere uyum saglayabilmek icin yeni ogrenmelerin olusmasi gerekmektedir. Okullarda gerceklesen ogrenmeler zaman bakimindan sinirli oldugundan hayatin her evresinde gerek duyulan ogrenmeler yasam boyu ogrenme ihtiyacini on plana cikarmaktadir. Bu ihtiyacin giderilebilmesi icin ogrenmeyi ogrenme becerilerini kazanmak son derece onem tasimaktadir. Ogrenmeyi ogrenme, bireyin bilgiye ulasmayi ogrenmesi bakimindan cok onemlidir. Bircok ogrenci bir goreve dair bilgi ve beceriye sahip olmasina ragmen ilgili bilgi ve beceriyi nasil kullanacagini bilmediginden soz konusu beceriler duraganlasmaktadir (Akin & Abaci, 2011). Ustbilissel becerilerin gelismemesinin de bu durumun sebepleri arasinda oldugu dusunulmektedir. Cunku ustbilissel becerileri gelismis bireyler nasil ogrendiklerinin farkindadirlar ve ogrenme sureclerini yonlendirerek daha kolay ogrenirler. Bu durum ogrenme sureclerinde ustbilisin ne denli onemli oldugunu gostermektedir. Ogrenmenin yasam boyu devam ettigi goz onunde bulunduruldugunda, nasil ogrendiginin farkinda olan, oz yeterlilik algisi yuksek ve problem cozme becerileri gelismis bireylerin yetismesinin ogrenmeyi ogrenme acisindan buyuk onem tasidigi soylenebilir. Arastirmanin Amaci: Bu arastirma ogretmen adaylarinin ustbilissel farkindaliklarina, ogretmenlik meslegine yonelik oz yeterliklerine ve problem cozme becerilerine iliskin algilarini incelemek amaciyla yapilmistir. Bu amac dogrultusunda yanit aranan sorular sunlardir. 1- Ogretmen adaylarinin ogretmenlik meslegine yonelik oz yeterliklerine, ustbilissel farkindaliklarina ve problem cozme becerilerine iliskin algilari hangi duzeydedir? 2- Ogretmen adaylarinin ustbilissel farkindaliklari, ogretmenlik meslegine yonelik oz yeterlik duzeylerini anlamli bir sekilde yordamakta midir? 126 Mehmet BARS – Behcet ORAL / Eurasian Journal of Educational Research 72 (2017) 107-128 3- Ogretmen adaylarinin ustbilissel farkindaliklari, problem cozme becerilerine iliskin algilarini anlamli bir sekilde yordamakta midir? 4- Ogretmen adaylarinin ustbilissel farkindaliklari ve problem cozme becerilerine iliskin algilari birlikte ogretmenlik meslegine yonelik oz yeterlik duzeylerini anlamli bir sekilde yordamakta midir? 5- Ogretmen adaylarinin problem cozme becerilerine iliskin algilari, ogretmenlik meslegine yonelik oz yeterlik algi duzeylerini anlamli bir sekilde yordamakta midir? Arastirmanin Yontemi: Arastirma, iliskisel tarama modeli ile gerceklestirilmistir. Arastirmanin evreni Dicle Universitesi Ziya Gokalp Egitim Fakultesinde 2014-2015 ogretim yili bahar yariyilinda son sinifta ogrenime devam eden ogrenciler ile ayni donemde pedagojik formasyon sertifika programina devam eden 2883 ogretmen adayindan, orneklemi ise bu ogretmen adaylarindan seckisiz ornekleme yontemi ile belirlenen 1475 ogretmen adayindan olusmustur. Arastirmada veri toplama araci olarak “kisisel bilgi formu”, “ustbilissel farkindalik envanteri”, “ogretmenlik meslegine yonelik oz yeterlik olcegi” ve “problem cozme envanteri” kullanilmistir. Ogretmen adaylarinin ustbilissel farkindalik duzeylerini belirlemek amaciyla Akin, Abaci ve Cetin’in (2007) Turkceye uyarladigi 52 maddeden olusan “ustbilissel farkindalik envanteri” kullanilmistir. Ogretmenlik meslegine yonelik oz yeterlik algilarini belirlemek amaciyla kullanilan olcek, arastirmaci tarafindan gelistirilmistir. Ogretmen adaylarinin problem cozme becerilerine iliskin algilarinin belirlenmesi amaciyla Turkceye Şahin, Şahin ve Heppner’in (1993) uyarladigi “problem cozme envanteri” kullanilmistir. Arastirmanin Bulgulari: Arastirmada ogretmen adaylarinin gerek ustbilissel farkindaliklarinin, gerek ogretmenlik meslegine iliskin oz yeterliklerinin ve gerekse problem cozme becerilerine dair algi duzeylerinin “yuksek” oldugu belirlenmistir. Ogretmen adaylarinin ustbilissel farkindaliklarinin, ogretmenlik meslegine yonelik oz yeterlik algisini anlamli bir sekilde yordadigi bununla beraber ustbilissel farkindalik duzeyine iliskin algi ile ogretmenlik meslegine yonelik algi duzeyi arasinda pozitif yonde orta duzeyde bir iliskinin oldugu belirlenmistir. Ogretmen adaylarinin ustbilissel farkindaliklarinin, problem cozme becerilerine iliskin algi duzeyini anlamli sekilde yordadigi, ustbilissel farkindaligin artmasi durumunda, problem cozme becerileri algi duzeyinin de arttigi sonucuna varilmistir. Ogretmen adaylarinin problem cozme becerilerine iliskin algilarinin, ogretmenlik meslegine yonelik oz yeterlik algi duzeyini anlamli bir sekilde yordadigi saptanmistir. Arastirmanin Sonuclari ve Onerileri: Ogretmen adaylarinin ustbilissel farkindalik duzeylerinin ve problem cozme becerilerinin gelistirilmesi durumunda ogretmenlik meslegine iliskin oz yeterliklerinin de buyuk olcude gelisecegi sonucuna varilmistir. Ogretmen adaylarinin ustbilissel farkindaliklarini gelistirmek amaciyla ogretim programlarinda ustbilissel becerilere dair etkinliklere yer verilmelidir. Ogretim programina dusunme becerilerini gelistirmeye yonelik bir ders eklenerek bu dersin icerigi kapsaminda ustbilissel becerileri gelistirmeye yonelik stratejilerin ogretimi Mehmet BARS – Behcet ORAL / Eurasian Journal of Educational Research 72 (2017) 107-128 127 saglanabilir. Bu durumun ogretmen adaylarinin ustbilissel becerilerini gelistirerek beraberinde meslege dair oz yeterlik algi duzeyini ve problem cozme becerilerine iliskin algi duzeyini de yukseltecegi ongorulmektedir. Ogretmen adaylarinin ogretmenlik meslegine yonelik oz yeterlik algilarinda "sinif yonetimi" en dusuk ortalamaya sahip alt boyut olarak belirlendiginden, ogretmen adaylarinin sinif yonetimine dair deneyimleri artirilmali ve genisletilmelidir. Bu amac dogrultusunda ogretmen adaylarinin donem boyunca ayni okulda ogretmenlik uygulamalarini yapmalari yerine birden fazla okulda uygulama yaparak daha zengin deneyim kazanmalari saglanmalidir. Ayrica ogretmenlik uygulamasi icin ogretmen adaylarinin farkli sosyokulturel cevrelerden secilen okullarda deneyim yasamalari saglanmalidir. Ogretmen adaylarinin problem cozme becerilerini gelistirmek icin daha cok fikir ve alternatif uretebilecekleri durumlarla karsilasmasi gerektigi dusunulmektedir. Ogretim surecinde problem cozme, beyin firtinasi ya da alti sapka gibi teknikler kullanilarak ogretmen adaylarinin alternatif cozumler sunmalarina dair ozellikleri gelistirilebilir. Ayrica ogretmen yetistirme programlarinin, ogretmen adaylarinin problem cozme becerilerini gelistirmeye yonelik uygulamalari ozellikle on plana cikarmasi gerektigi dusunulmektedir. Ogretmen yetistiren kurumlarda gorev yapan ogretim elemanlari yuruttukleri derslerde ustbilissel farkindaliklari gelistirecek uygulamalara yer vermelidir. Bu durum ogretmen adaylarinin ustbilissel farkindaliklarini gelistirebilir. Boylelikle ogretmen adaylari ogretmenlik meslegine basladiklarinda mevcut deneyimlerini kendi sinif ortamlarina da aktararak ogrencilerinin ustbilissel farkindaliklarini gelistirmelereini saglayabilirler. Tum bu hususlarin ustbilissel becerileri yuksek nesillerin yetismesine katki sunacagi dusunulmektedir.