Investigation of The Effect of Various Demographical Characteristics on Pre-Schoolers’ Self Concept

Problem Durumu: Bireyin, cocukluk yillari her alanda en hizli gelisim gosterdigi okul oncesi donem yillaridir. Bu donemde cocuklarin zihinsel, fiziksel, sosyal duygusal ve bilissel gelisim alanlari ile birlikte kisilik gelisiminde temelleri atilmaktadir. Cocuk ilk once kendini daha sonra yakin cevresini tanir. Bu tanima surecinde cocugun yakininda ve cocuk icin degerli olan kisilerin cocuk hakkindaki dusunceleri onemli yer tutar. Bu kisilerin cocuk hakkindaki olumlu ya da olumsuz gorusleri sonucu cocuk kendinde olumlu ya da olumsuz benlik kavrami gelistirir. Cocugun gelistirdigi benlik kavrami ise kisilik gelisimini onemli derecede etkiler. Bu surecte cocugun aldigi egitimin yaninda, cocugun devam ettigi okul turu, kardes sayisi, dogum sirasi, anne-baba ogrenim durumu, ailenin sosyoekonomik durumu gibi 116 Nezahat Hamiden KARACA - Neriman ARAL Eurasian Journal of Educational Research 71 (2017) 97-118 etkenler sonucu devamli olarak sekillenmekte ve degismeye devam etmektedir. Okul oncesi egitimin amaci, cocuklarin fiziksel, motor, bilissel ve sosyal-duygusal gelismelerini saglamak ve iyi aliskanlik kazanmak, cocuklari ilkogretime hazirlamak, uygun olmayan kosullarda yasayanlar icin ortak bir buyume ortami olusturmak ve Turkcenin dogru ve iyi konusuldugundan emin olmaktir. Bu amaclar dogrultusunda cocugun aldigi okul oncesi egitim benlik kavraminin gelisim surecinde onemli yer tutmaktadir. Turkiye’de okul oncesi egitim 36-66 yas cocuklarinin zorunlu ilkogretim oncesi istege bagli egitimidir. Okul oncesi kurumlari genelde 48-66 aylik cocuklara hizmet veren, ilkokul catisi altinda genelde ikiden fazla sinifi olmayan "anasiniflari" ya da ozel ve devlete ait kendi mudurune sahip, dogrudan il milli egitim mudurlugune bagli en uygun olanaklarla 36-66 aylik cocuklara hizmet vermeye calisan "bagimsiz anaokullari" seklinde acilmistir. Ayni zamanda turkiye'de anneleri calisan 0-36 aylik cocuklar icin ozel gunduz bakim evleri de hizmet vermektedir. Benlik kavraminin gelismesi ve sekillenmesinde egitimin yaninda cocugun kardes sayisi, dogum sirasi, anne-baba ogrenim durumu, ailenin sosyoekonomik durumu gibi etkenlerde onemli yer tutmaktadir. Arastirmanin Amaci: Bu calismada okul oncesi egitime devam eden cocuklarin benlik kavramlarinin bazi degiskenler (okul turu, cocugun cinsiyeti, yasi, dogum sirasi ve kardes sayisi, anne-baba ogrenim durumu, ailenin aylik geliri) acisindan incelenmesi amaclanmistir. Bu genel amac dogrultusunda asagidaki sorulara cevap aranmistir. 1. Okul oncesi egitime devam eden cocuklarin benlik kavramlari puani egitime devam ettikleri okul turune gore farkli midir? 2. Okul oncesi egitime devam eden cocuklarin benlik kavramlari puani cocugun cinsiyeti, yasi, dogum sirasi ve kardes sayisina gore farkli midir? 3. Okul oncesi egitime devam eden cocuklarin benlik kavramlari puani anne- baba ogrenim durumu ve ailenin aylik gelirine gore farkli midir? Metot: Arastirmanin orneklemine, Afyonkarahisar il Milli Egitim Mudurlugu’ne bagli anaokulu ve anasiniflarinda okul oncesi egitime devam eden 393 cocuk dâhil edilmistir. Arastirmanin verileri, cocuklara iliskin bilgileri iceren “Genel Bilgi Formu” ve cocuklarin benlik kavramlarini degerlendirmek amaciyla bes-alti yas cocuklari icin gelistirilmis olan Cocugun Benlik Kavramini Algilamasi olcme araci kullanilmistir. Calismada oncelikle “Cocugun Benlik Kavramini Algilamasi” olcme aracina Turkce’ye uyarlama calismasi yapilmistir. Uyarlama calismasinda Turkceye cevirisi yapilan olcme aracinin kapsam gecerligi ve Turk kulturune uygunlugu icin uzman gorusune basvurulmustur. Ayni zamanda degerlendiriciler arasindaki guvenirlik, madde toplam korelasyonu ve Cronbach alfa analizi, alt %27 ve ust %27’lik gruplarin ortalama puanlari arasindaki farklarin anlamliligi, Test-tekrar test guvenirligi calismasi yapilmistir. Okul oncesi egitimine devam eden cocuklarin benlik kavramlarini belirlemek icin kullanilan olcme aracindaki puanlarinin normal dagilim gosterip gostermedigi Kolmogorov-Smirnoff (K-S) Testi ile incelenmistir. Yapilan normallik testi sonucunda; ikili karsilastirmalarda Mann Whitney-U testi, ikiden daha fazla karsilastirmalarda ise Kruskal Wallis-H testi ile analiz edilmistir. Bulgular ve Sonuc: Arastirma sonucunda; cocuklarin devam ettikleri okul turune, cocugun yasina ve baba ogrenim durumuna gore benlik kavramlarinin anlamli duzeyde farkli oldugu, cocugun cinsiyetine, dogum sirasina, kardes sayisina, anne Nezahat Hamiden KARACA - Neriman ARAL Eurasian Journal of Educational Research 71 (2017) 97-118 117 ogrenim durumuna ve ailenin aylik gelirine gore benlik kavramlarinin anlamli duzeyde farkli olmadigi belirlenmistir. Elde edilen sonuclar dogrultusunda cocuklarda olumlu benlik kavrami gelistirebilmesinin ne denli onemli oldugu vurgulanmistir. Oneriler: Anne-babanin cocugun okul oncesi donemde aile de ve okul oncesi kurumlarda alacaklari egitimin kisilik, sosyal ve benlik gelisiminin cocuklarin gelecek yillarinin etkisi uzerine bilgi verilerek, farkli calismalar (brosur, afis,ilan, kitapcik, medya ve basin ile isbirligi icerinde reklam gibi) yapilabilir. Ayrica cocugun benlik kavrami gelisiminde anne ve babalar kadar onemli rolleri olan ogretmenlerin de cocugun basarili ya da basarisiz olmasinda etkili olabilmekte ve ileriki egitim hayatini etkileyebilmektedir. Bu nedenle okul oncesi egitimi ile ilgili olan egitmenlerin okul oncesi donemde kazanilan olumlu benlik kavraminin cocugun ileriki yasantisinda ne denli onemli oldugu ve etkiledigi konusunda bilgilendirme calismalari (egitim uygulama, konferans, seminer gibi) yapilabilir.