The Viewpoints of Instructors about the Effects of Teacher Education Programs on Prospective Teachers? Affective Characteristics

Problem Durumu: Eski moda egitim sistemleri genellikle ogrencilerin duygularini dikkate almamakta ve yalnizca bilissel becerileri uzerine yogunlasmaktadir (Qi-rong 2010). Ogrenmeye katkida bulunan temel beceriler olarak bilissel ve duyussal beceriler, arastirma yollarini gelistirmeye, ogrencileri aktif hale getirmeye, kendi ogrenmeleri icin sorumluluk duygusu gelistirmelerine ve surekli ogrenmelerine yardimci olur. Bilissel ve duygusal ogrenme, bir butunun birbirinden ayrilamayacak kadar onemli kisimlaridir (LeBlanc ve Gallavan 2009, Alpan, Ozer, Erdamar ve Subasi 2014, Kaklauskas ve digerleri, 2015). Owen-Smith (2004), ogrenme surecleri duygulari da icerdiginde kalici ogrenmenin olasiliginin artacagini iddia etmektedir. Duyussal egitim, deger gelistirmeyi desteklemek icin gereklidir (Wong ve ark., 2005). Ogretmenlerin degerleri neyi nasil ogrettikleri, ogrencileri gelecege nasil hazirlayacaklari ve farkli ogrencilerle nasil bas edebilecekleri uzerinde onemli bir etkiye sahiptir. Ogrenciler, ogretmenlerin davranislarini ve ogretmenlerin sahip olduklari degerleri otomatik olarak ogrenirler (Zigler 2001). Ogretmenlerin manevi ve ahlaki gelismeleri, nasil ogrettiklerine dogrudan etki ettigi icin, ogretmen adaylarinin ogretmen egitimi programlarinda kazandiklari degerlerin ve bu degerlerin calisma sirasinda nasil degistiginin incelemesi cok onemlidir (Wong ve dig. (2005). Bu anlamda, etkili ogretmenler, hem kendilerinin ogrencilerin entelektuel (bilissel) ve 118 Pervin Oya TANERI/ Eurasian Journal of Educational Research 70 (2017) 105-120 ahlaki (duyussal) gelismelerini saglar (Zigler 2001). Dolayisiyla, ogretmen adaylarinin manevi ve moral gelisimini arttiran duyussal egitim, ogretmen egitiminin ayrilmaz bir parcasi olmalidir (Wong ve ark., 2005). Ogretmen yetistirme programlari, ogretmenlerin duygusal egitim icin ihtiyac duyduklari bilgi, beceri ve donanimlara sahip olmalarini saglamalidir (LeBlanc ve Gallavan 2009). Arastirmanin Amaci: Bu calisma, ogretmen yetistiren kurumlarda calisan ogretim elemanlarinin, ogretmen adaylarinin duygusal gelisimine iliskin goruslerini incelemek amaciyla yapilmistir. Bu arastirmada yer alan yaklasim, etkili ogretmenlerin becerilerini, niteliklerini ve yeterliklerini tanimlamak degil, arastirmaci ve akademisyenlerin yetkin bir ogretmen hakkinda ne dusunduklerine odaklanmaya calismaktir. Alinyazinda etkili ogretmenlerin cesitli ozelliklerini ogretmenler, mudurler ve ogrencilerin bakis acilarindan ortaya koyan calismalar yer almaktadir. Bununla birlikte, ogretmen adaylarini egiten ogretim elemanlarinin goruslerini vurgulayan calismalar cok az sayidadir. Benzer sekilde, ogretmen adaylarinin duyussal ozellikleri ve ogretmenlik meslegindeki basarisi uzerine sadece birkac calisma bulunmaktadir. Bu nedenle, bu calisma, ogretmen yetistirme sonrasinda ogretmen adaylarinin kazanacagi ogretmen ozellikleri hakkinda ogretim elemanlarinin bakis acilarini ve bu ozelliklerin duygusal alanla nasil bir iliskisi oldugunu ortaya koymayi amaclamaktadir. Bu amacla asagidaki arastirma sorulari belirlenmistir: 1. Ogretim elemanlarinin bakis acilarina gore, ogretmen yetistirme programlarini tamamlandiktan sonra ogretmen adaylari hangi ozellikleri kazanmaktadir? 2. Ogretmen adaylarinin ogretmen yetistirme programlarinda edindikleri ozellikler duygusal alanla ne derecede iliskilidir? Arastirmanin Yontemi: Taramalar (survey), insanlardan ya da insanlar hakkinda tutum ve davranislarini tanimlamak, karsilastirmak veya aciklamak amaciyla bilgi toplamak icin kullanildigindan, bu calismada tarama modeli kullanilmistir. Bu calismanin katilimcilari, ogretmen egiten kurumlarda gorev yapan (egitim fakultesi, fen ve bilim fakultesi fen ve sanat fakulteleri) 220 ogretim elemanidir. Turkiye'deki tum bolgesel birimleri temsil eden 21 farkli sehirde ogretmen yetistirme kurumlarindan rastgele secilmislerdir. Katilimcilar, 120 kadin (%54.5) ve 100 erkekten (%45.5) olusmaktadir. Katilimcilarin yaslari 21 ile 67 arasinda degismekte olup ortalama yaslari 42'dir. Katilimcilarin yarisindan fazlasi yardimci docent (%50.5), % 10.5'i profesor, % 24.5'i docent, ve geriye kalanlar ogretim gorevlisidir (% 14.5). Katilimcilarin genis bir egitsel deneyim yelpazesi vardir (6 ay- 34 yil). Katilimcilar en az bir yildir ogretim uyesi olarak calismaktadir, yuzde 25'i Egitim Fakultesi'nde, geri kalani ise Pedagojik Formasyon Sertifika Programlarinda gorev yapmaktadir. Veri toplama: Arastirma sorularini cevaplandirmak icin, arastirmaci tarafindan Ogretmen Adaylarinin Ozellikleri olcegi gelistirilmis ve 2013-2014 akademik yilinda uygulanmistir. Olcek tasarlanmadan once etkili ogretmenin yetkinlikleri esas alinmis, sosyal ve duygusal ozelliklere odaklanarak, bu yetkinlikler maddelere Pervin Oya TANERI/ Eurasian Journal of Educational Research 70 (2017) 105-120 119 donusturulmustur. Daha sonra, alinyazin taramasi ile etkili ogretmenlerin ozellikleri, bilissel ve duyussal ozellikler olmak uzere iki kategoride toplanmistir. Olcegin kapsam gecerliligini saglamak icin once, ilgili alinyazinin taranarak olasi maddeler yazilarak ve on bir uzmanin (ornegin, ogretmen adaylari, egitim yonetimi ogretmenleri, olcum ve degerlendirme, psikolojik danisma ve rehberlik, mufredat ve ogretim) gozden gecirmesi saglanmistir. Bu uzmanlarin onerilerine dayanarak olcek uygun olmayan maddelerden aritildi ve gerektiginde dil acikliga kavusturuldu. Olcek, 10 maddelik kisisel bilgi formu ile 25 maddelik, besli Likert tipi bir olcek ve bir acik uclu sorudan olusmaktadir. Guvenilirlik katsayisi .93 olarak hesaplandi. 220 kisilik katilimcidan elde edilen veriler uzerinde anket formundaki Likert olcegindeki 25 soruya varimax rotasyonu ile acimlayici faktor analizi yapildi. Kaiser-Meyer Olkin'in ornekleme yeterliliginin olcumu incelendiginde, orneklemin faktorlenebilir oldugu ortaya cikmistir (KMO = .861). Madde 17, iki faktorde cok yakin faktor yukleri bulundugu icin analizden cikarilmistir. 0.30'dan daha dusuk faktor yukleri haric tutuldugunda, analiz basit bir yapiya sahip (faktor yukleri => .30) dort faktorlu bir hale getirildi. Dondurulen maddeler, kisisel yeterlilikler, kisilerarasi yeterlilikler, mesleki beceriler ve benlik kavrami olmak uzere dort yorumlanabilir faktor ortaya cikarildi. Bu alt olceklerin guvenirlik katsayilari sirasiyla .97, .93, .93 ve .81 olarak hesaplanmistir. Veri analizi: Arastirma anketindeki verileri analiz etmek icin betimsel istatistikler kullanilmistir. Icerik analizi, katilimcilarin bakis acilarini daha iyi anlamaya olanak sagladigi icin (Berg 2001), acik uclu sorularla toplanan nitel verileri analiz etmek icin bu yontem kullanilmistir. Analiz sirasinda, icerik ogelerinin bir kombinasyonu (kelimeler, cumleler, kavramlar ve paragraflar) kullanilmistir. Bulgulari rapor etmek icin dogrudan alintilar kullanilmistir. Her cevap grubu "# 23" gibi bir sayi ile gosterilmistir. Arastirmanin Bulgulari: Verilerin gozden gecirilmesi sirasinda birkac dikkat cekici bulgu ortaya cikmistir. Bunlar, arastirma sorulari ile paralel olarak aciklanmistir. Bu calismanin ilk arastirma sorusu, ogretim uyelerine gore ogretmen adaylarinin ogretmenlik egitimini aldiktan sonra hangi bilgi, beceri ve ozellikleri kazanmalari beklenmektedir ortaya koymayi amaclamaktadir. Bu soruya verilen cevaplari analiz etmek icin betimleyici istatistikler (frekans, yuzde, ortalama ve standart sapma gibi) hesaplanmistir. Ortalama puanlar (5 puan uzerinden) 3.95 ile 3.16 arasinda degismektedir. Daha yuksek ortalama puanlar, ogretmenlerin duygusal becerilerin ne derece gelistigine iliskin olumlu bakis acisi gostermektedir. Bu calismanin, ogretmen yetistiren kurumlar icin onerileri vardir: Ogretim elemanlari, ogretmen adaylarinin duygusal ozelliklerini degerlendirmek icin kendi egitim programlarina vaka analizi, grup calismasi, tartisma, sunum ve probleme dayali ogrenme gibi cesitli etkinlikler ekleyebilirler. Cevrimici egitimle ilgili arastirmasinda Olatunji (2013), duyussal ve bilissel alanlar arasindaki dengeyi saglamak icin problem temelli ogrenme, vaka analizlerinin grup analizi, perspektif paylasiminin ve yansima egitim programinin butunlestirmesi gerektigini ileri surmektedir. Bu butunlesmeyi saglamak, duygusal ozelliklerin degerlendirilmesine olanak saglayacaktir. Taxer ve 120 Pervin Oya TANERI/ Eurasian Journal of Educational Research 70 (2017) 105-120 Frenzel (2015), ogretmen yetistirme programlarinin, duygu odakli kosullari guclu bir sekilde nasil yonetecegini ogretmen adaylarina ogretmek icin duygu duzenleme egitimini de icermesi gerektigini iddia etmislerdir. Bununla birlikte, onceki calismalarin belirttigi gibi, bilissel ve duyussal becerilerin birbirinden ayrilmasi zor oldugundan, ogretmen adaylarinin duyussal becerilerini degerlendirmek zordur (Pierre ve Oughton 2007). Bu calismada yer alan ogretim elemanlari, duygusal ozelliklerin olculmesindeki zorluga deginmektedir. Diger yandan, arastirmacilar, yalnizca bilissel ozelliklerin vurgulanmasinin ogrencilerin duygusal gelisimini yikici bir sekilde etkiledigini iddia etmektedir (Suissa 2008). Ogrencilerin bilissel, duyussal ve sosyal ogrenme davranislari ogretmenlerin ogrencilerle olan ogretimsel, duygusal ve sosyal iliskilerinden (Ciftci, Hat ve Hamm 2011) etkilenebildiginden ogretim mesleginde basarili olmak icin yalnizca bilissel becerileri degil ayni zamanda duygusal becerileri de gerekli kilmaktadir. Arastirmanin Sonuclari ve Onerileri: Bu calismanin onerileri, ogretmen yetistirme programlarinin ogretmen adaylari uzerinde etkilerini arastiran ve degerlendiren politikacilar ve egitimciler tarafindan dusunulmelidir. Ogretmen adaylarinin ihtiyaclarini daha iyi izleyebilmeleri ve bu ihtiyaclara cevap verebilmeleri icin egitimcilerin programlarin surec degerlendirmelerini yapmalari onemle tavsiye edilmektedir. Duyussal ogrenme ciktilarini degerlendirme yontemleri hakkinda daha fazla calisma yapilabilir.