An Investigation on Teacher Candidates’ Perspectives about Behaviors Positively Affecting Classroom Atmosphere

Problem Durumu: Egitim bir iletisim etkinligi olarak tanimlanabilir. Cunku egitimde amac kaynak tarafindan amaclanan davranisin ve davranis degisikliginin alicida olusmasidir. Bu nedenle karsimizdaki insani etkileme, egitme ve birlikte calisma konusunda basarili olmak istiyorsak iyi iliskiler icinde olmamiz gerekir (Yuksel, 2008). Yani ogretmen ve ogrencinin bir baska deyisle kaynak ve alicinin amaclari olumlu olmali ve iletisim sekli ise karsilikli etkili anlasmak temeline dayanmalidir.  Boyle bir durumda olumsuz duygular, karsit dusunceler iletilse bile, temel yaklasim anlamak / anlatmak yani anlasmaktir. Boylelikle kaynak ve alici arasindaki iliski guvene, degere ve diyaloga donusur (Basaran, 2000). Dolayisiyla ogretmen-ogrenci iliskisinin cercevesini guven-deger-diyalog baglaminda olusturmak gerekir. Eger ogretmen-ogrenci arasinda karsilikli guvene, degere ve diyaloga dayali iliski olusturulabilirse bunun bir sonucu olarak siniflarda istenilen ortam olusturulabilir. Olumlu iletisim ile saglanilacak ogretim sureci, ogretmen-ogrenci arasindaki karsilikli guven ve anlayisin guclendirilmesine ortam hazirlayarak sinifta olumlu bir havanin, olumlu sinif atmosferinin saglanmasi ile sonuclanacaktir.  Sinif ici iletisim ogretimi gerceklestirmenin yani sira kisilerarasi etkilesimi de belirleyen bir surectir (Kuzu, 2003). Bu iletisim amaclidir ve kisilerarasi iliskilerde beceri gerektirir. Kisilerarasi-sosyal becerisi gelismis ogretmenler hem ogretimi gerceklestirir hem de ogrencilerin istenmeyen davranislarini becerikli bir bicimde yonetir (Stemler, Elliott, Grigorenko & Sternberg, 2006).  Ancak ogretmenlerin cogu; davranislari yonetme ve istenmeyen davranisa neden olan ogrenci ile iletisim kurma konusunda zorlandiklarini belirtmektedirler. Bu durum ogretmenlerin ogretimin yonetimi ile ilgili sistematik egitim almakla birlikte kisilerarasi-sosyal etkilesimle ilgili yeterince egitim almamalari ile aciklanabilir. Oysa ogretmenlerin iletisim becerilerini etkili kullanmalari ayni zamanda ogrencilerin de kendilerini ve cevreyi algilamalarina sonra da cevreyi etkilemelerine onculuk edecek kilit onemdedir. Ogrenci ogretmenin kullandigi iletisim bicimine gore kendini ve baskalarini degerli bulan, insanlara ve toplumsal sorunlara duyarli ve etkili iletisim kurabilen bir bireye ya da deger verilmeden bilgi aktarilan, ogrenmekten nefret eden, bireysel veya toplumsal sorunlar cikaran, yabancilasmis bir bireye donusebilecektir. Bunun icin ogrencilerin once ogretmenleri ile iletisim kurabilmelerinin saglanmasi onemlidir. Sinifi etkili yonetme isi ogretmenlik mesleginin en onemli unsurlarindan biridir. Sinif yonetiminin amaci ogretimi kolaylastirmanin yani sira,  ogretim zamanini arttirma, sicak ve destekleyici bir sinif atmosferi yaratma ve koruma, ogrencilerin zarar verici davranislarini onleme, istendik davranislarin artmasi icin uygun ortami saglama gibi amaclari da gerceklestirmeye yoneliktir (Doyle, 1986; Emmer ve Stough, 2001; Jones, 1996). Tum bu sayilanlarin yapilabilmesi ve olumlu sinif atmosferinin olusturulabilmesi ogretmenin etkin dinlemesi, acik ve net yonergeler verebilmesi, davranisa yonelik duzenlemeler yaparken olumlu dili ve ben dilini etkili bir sekilde kullanabilmesiyle iliskilendirilebilir. Dolayisiyla sinif atmosferi, ogrenci-ogrenci ve ogretmen-ogrenci arasindaki kisilerarasi iliskiler, kurallarin acikligi-belirginligi, ogrencilerin istekleri, ogretmenin destegi, tutumu, beklentileri ve yonetim bicimi, derse yoneltmesi, katilim, ders duzeni, yenilik, guncellik, iletisimin niteligi ve rekabet ortami gibi faktorlerin etkilesiminden olusmaktadir. Bu nedenle, sinif atmosferi, sinifa ozgu bir cevresel ozellik olusturmaktadir. Butun bunlardan hareketle aslinda sinif atmosferini sinif icinde olusan bireylerarasi iletisim, etkilesim ve iliskiler dokusu olarak da tanimlamak mumkundur. Ilgili literatur incelendiginde sinif atmosferini konu alan arastirmalarin; ogrencilerin cesitli kademelerde sinif atmosferi algilari, sinif atmosferiyle ogrenci basarisi arasindaki iliski, konusma probleminin sinif iklimine etkisi, ogretmen-ogrenci arasindaki cesitli konulardaki etkilesimlerin sinif atmosferine etkileri ile ilgili olduklari belirlenmistir (Bilgic, 2007; Bilgic, 2009; Cananoglu, 2011; Erdogan, 2009; Karsi, 2012; Kunkul, 2008; Mumcu, 2008; Ozgok, 2013). Ulasilabilen kaynaklar cercevesinde ogretmen adaylarinin olumlu sinif atmosferine yonelik ogretmen davranislarina iliskin goruslerini inceleyen bir arastirmaya rastlanmamistir. Oysa ogretim ortaminin hem oznesi hem de gelecekte duzenleyicisi konumunda olan ogretmen adaylarinin sinif atmosferinin hangi degiskenlerinin farkinda olduklarini belirlemek onemlidir. Bu konu eksikliklerin belirlenmesi ve gidermeye yonelik hizmet oncesi egitim asamasinda onlemler gelistirilmesi bakimindan da onemlidir. Olumlu sinif atmosferinin ogrencilerin gelisimlerine katki saglama ve onlari etkin katilima ozendirme noktasinda onemi yadsinamaz bu nedenle de bu arastirma onemlidir. Arastirmanin Amaci: Bu arastirmanin temel amaci ogretmen adaylarinin sinif atmosferini olumlu etkileyen ogretmen davranislari hakkindaki goruslerini belirlemektir. Bu amac dogrultusunda ayni zamanda ogretmen adaylarinin sinif ici olumlu atmosfere yonelik onerdikleri iletisim stratejiler ve sinif ici olumlu atmosfere yonelik etkilesim ortami hakkindaki gorusleri belirlenmeye calisilmistir. Arastirmanin Yontemi: Bir devlet universitesinin sinif ogretmenligi anabilim dali 3. sinifina devam eden ogrencilere sinif yonetimi dersi kapsaminda ogretmen adaylarina sinif atmosferini olumlu etkileyen sinif ici iletisim ve etkilesim ortami nasil olmalidir? ogretmenler neler yapmalidir? sorusu sorularak rapor yazmalari istenmistir. Ogrencilerden literaturden yararlanmadan kendi gorusleri dogrultusunda raporu hazirlamalari istenmistir. Her bir ogretmen adayinin bu gorevi tek basina yapmasi istenmistir ve daha sonra bu raporlar toplanarak arastirmacilar tarafindan degerlendirmeye alinmistir. Arastirmada 70 ogretmen adayi tarafindan hazirlanan raporlar arastirmanin calisma grubunu olusturmustur. Bu arastirmada verilerin analizinde nitel arastirma yontemlerinden icerik analizi yontemi kullanilmistir. Arastirmanin Bulgulari: Ogretmen adaylarinin sinif ici olumlu atmosfere yonelik ogrenciyi tanima, sozel olmayan iletileri etkili kullanma ve istenmeyen davranislarla bas etmeye yonelik olumlu becerileri iletisim stratejileri olarak onerdikleri belirlenmistir. Arastirmada ayrica sinif ici olumlu atmosfere yonelik etkilesim ortami ile ilgili olarak; ogretmenin sinif atmosferini yaratmada onemli bir oge oldugu, sinifin demokratik ve sosyal bir sistem olarak ele alinmasi ile ogretmenin olumlu kisilik ozelliklerine vurgu yapildigi belirlenmistir. Arastirmanin Sonuclari ve Oneriler: Sonuc olarak ogretmen adaylarinin, sinifta olumlu atmosfer olusturmada, ogretmenlerin yapmasi gereken ve yapmamasi gerekenlerin ne oldugunun az cok farkinda oldugu soylenebilir. Ancak yine de ogretmen adaylarinin olumlu sinif atmosferi olusturma konusundaki bu farkindaliginin gelecekte siniflarina yansiyabilmesini saglamak amaciyla hizmetoncesi egitim programlarinda bazi duzenlemeler yapilmalidir. Bu baglamda oncelikle sinif ogretmeni yetistirme programinda bulunan sinif yonetimi, ogretmenlik deneyimi ve ogretmenlik uygulamasi ders programlari teori ve uygulama butunlugu saglanacak sekilde yeniden duzenlenebilir. Ornegin cesitli uygulamalarla birebir yasayarak sinif atmosferi olusturmalarina firsat verecek onlemler alinmali. Ayrica dusuncede olan ogretmen adaylarinin bu tutumlarinin davranisa donusturulebilmesi icin sinif yonetimi ders iceriginin egitsel danismanlarla,  yansitici kucuk grup yasanti surecleri ve uygulama ile butunlestirilerek sunumuna yonelik duzenlemeler yapilmalidir