Teacher Opinions on the Innovation Management Skills of School Administrators and Organizational Learning Mechanisms

Problem Durumu: Orgutsel ogrenme kavrami hem yonetim ve orgut bilimi ile ilgili calisan akademisyenler, hem de uygulayicilar tarafindan ilgiyle karsilanmakta ve bircok kaynakta farkli yazarlar tarafindan yorumlanmaktadir. 1978 yilinda ise Argyris ve Schon tarafindan orgutlerde ogrenme ile ilgili ilk model ileri surulmustur. Bu model ve sonrasinda bircok akademisyen ve yazar alanla ilgilenerek orgutsel ogrenmeyi farkli acilardan ele almislardir. Bu baglamda orgutsel ogrenme kavrami, hatalarin tespit edilip duzeltilmesi, gecmis eylemler ve onlarin etkililigi ile gelecekteki eylemler arasinda gelistilimis olan sezgi, bilgi ve iliskiler ve istenen sonuclara ulasmak icin gerekli olan yetenekleri surekli gelistirmek olarak tanimlanabilmektedir. Zaman icinde bir cok yazar, orgutsel ogrenmenin nasil gerceklestigi konusunda cesitli fikirler ileri surmuslerse de bunlarin buyuk bir kismi tek dongulu ogrenme ve cift dongulu ogrenme kavramlari etrafinda toplanmistir. Tek dongulu ogrenme, adapte olmayi ogrenme veya alt duzey ogrenme olarak tanimlanabilmektedir. Orgutsel hatalarin duzeltilmesi icin kullanilan bu ogrenme sekli, orgutlerin mevcut amac ve politikalari dahilinde gerceklesmektedir. Tek dongulu ogrenmenin genellikle kisa donemli, yuzeysel ve gecici oldugunu belirterek gecmisteki davranislarin bir tekrari olabilecegini ve orgutun rutinleri seviyesinde kaldigi bilinmektedir. Bu baglamda tek dongulu ogrenmenin hedefinin, mevcut sistemin optimizasyonu ve hatalarin ortadan kaldirilmasi oldugu ileri surulebilir. Cift dongulu ogrenme ise tek dongulu ogrenmeden farkli olarak gunluk eylem ve rutinlerin altinda yatan zihinsel modellerin, politikalarin ve varsayimlarin degistirilmesini ongormektedir. Cift dongulu ogrenme ise hatalarla karsilasildiginda baskalarinin suclanmasina neden olan ve temelde yatan ana programin degistirilmesi olarak tanimlanmaktadir. Tek dongulu ogrenmenin aksine cift dongulu ogrenme sadece hatalarin tespit edilip duzeltilmesi ile kalmaz. Ayni zamanda hedeflerin gerceklestirilebilmesi icin hatali eylemlere yon veren stratejilerin, degerlerin ve normlarin degismesini de kapsamaktadir. Tek dongulu ogrenme orgutun var olan yapisi dahilinde eylemlerin uyarlanmasi yoluyla ogrenmeyi saglarken, cift dongulu ogrenme ise bu eylemlerin altinda yatan zihinsel sureclerin, yapilarin degistirilmesi vasitasiyla ogrenmeyi saglamaktadir. Bu iki duzey ogrenmeden farkli fakat ikisini de kapsayici nitelikte olan uc dongulu ogrenme ise orgutun ogrenmeyi ogrenmesi, orgut yapisinin ogrenmeye uygun bir hale getirilmesi anlamina gelmektedir. Kisacasi uc dongulu ogrenme orgut uyelerinin, kendilerinden once orgutte var olan ve ogrenmeyi engelleyen veya tesvik eden yapilarin farkina vararak ogrenme icin yeni yapi ve stratejiler gelistirmesi olarak tanimlanabilir. Yenilik kavrami ise var olan bir seyde, oncekinden daha olumlu yonde degisiklikler yapmak ve ortaya yeni bir seyler koymak olarak tanimlanabilir. Orgut baglaminda ele alindiginda ise yenilik kavrami orgutun cevreye uyum surecinin kolaylastirmak icin  cikti, yapi ve sureclerde yapilan bir degisim araci  olarak tanimlanabilir. Yenilik kavramini tanimlarken goz onunde bulundurulmasi gereken bir nokta, yeniligin degisimle karistirilamamasi gerektigidir. Yenilik kavrami degisimden daha dar bir alana vurgu yapmak icin kullanilir ve geleneksel bir sekilde urunler ve surecler uzerine odaklanmis olumlu ve ozel bir degismedir. Orgutlerde yenilik, tek seferde gerceklesen bir olgu olmanin aksine bir sureci kapsayan eylemler butunu oldugu gibi, ayni zamanda belirli prensipler cercevesinde gerceklesmesi gereken bir sureci ifade etmektedir. Orgutlerde yenilik, tek bir hamlede gerceklesip verim alinabilen bir olgu degil, aksine iyi bir planlama ve yonetim gerektiren bir surec gerektirmektedir. Bir diger deyisle yeniligin kendi kendine gerceklesmedigi ve bir sureci kapsayarak gerceklestiginden hareketle, yeniligin de diger orgutsel surecler gibi yonetilmesi gerektigini ifade etmek yanlis olmayacaktir. Ozetlemek gerekirse orgutlerde yenilik, hizli bir sekilde degisiklik gosteren dunya ve cevre sartlarina uyum saglama ve hatta bu cagin bir adim onune gecebilmek icin bir gerekliliktir. Cunku surekli gelisim gosteren bir ortamda yenilikten uzak kalan orgutlerin fonksiyonlarini surdurebilmeleri mumkun degildir. Diger yandan orgutlerin yenilik girisimlerini ne yonde baslatacaklarini belirleyebilmeleri acisindan belirli bir seviyede bilgi toplamalari ve bu bilgiyi isleyerek orgut acisindan anlamli bir hale getirmeleri gerekmektedir. Bu noktada da yenilik yonetimi acisindan orgutlerin ogrenmesi ve bu ogrenme surecinde kullandiklari mekanizmalar onem kazanmaktadir. Kaynagini aldigi ve ciktisini verdigi toplumlarin gecirdigi degisimler, okullarin islevlerinin, yukumluklerinin ve tanimlarinin da surekli degismesini zorunlu kilmaktadir. Ornegin pozitivist paradigmalara gore okul, ogrenciye bilmesi gerekenleri ogreten ve gercek bilginin tartismasiz dogru oldugunu savunan kurumlar olarak tanimlanabilecekken yeni degerler isiginda okuldan beklenen, bilgiyi degil ogrenmeyi ogreterek ogrencinin kendi bilgisine ulasmasini saglamaktir. Okula iliskin olan bu alginin degismesinin altinda yatan sebeplerden biri de toplumun artik endustri toplumu olmaktan cikip bilgi toplumu haline gelmesidir. Okulun da toplumun bu degisen yapisina cevap verebilmesi icin degisiklik gostermesi, sanayi toplumu bireylerinden ziyade bilgi toplumu bireyleri yetistirebilecek sekilde bir degisim ve yenilesme gostermesi gerekmektedir. Bu baglamda ise okullarin orgutsel ogrenmeyi gerceklestirebilen kurumlar olabilmeleri, yenilik girisimlerinde bulunabilen ve bu girisimleri etkili bir sekilde yonetebilen orgutler haline gelmeleri onem kazanmaktadir Arastirmanin Amaci: Bu dogrultuda yapilan bu calisma ile egitim orgutlerinin kullandiklari orgutsel ogrenme mekanizmalarinin neler oldugu, yoneticilerin yenilik yonetimi becerilerinin ne duzeyde oldugu ve orgutsel ogrenme mekanizmalari ile yenilik yonetimi becerileri arasindaki iliskinin ne duzeyde oldugu belirlenerek literature katkida bulunulmak amaclanmistir. Arastirmanin Yontemi: Bu arastirma, iliskisel tarama modelindedir. Bu dogrultuda yapilan bu calisma ile Bolu ili merkez ilcede bulunan liselerdeki orgutsel ogrenme mekanizmalari, yenilik yonetimi becerileri ve aralarindaki iliski var olan sekliyle belirlenmeye calisilmistir. Arastirmanin evrenini ise 2013-2014 egitim ogretim yilinda Bolu ili Merkez ilcedeki liselerde gorev yapan ogretmenleri kapsamaktadir. Arastirmada ogretmenlerin tamamina ulasilamayacagi icin orneklem alma yoluna gidilmis ve basit rastgele orneklem alma yontemi kullanilmistir. Bu dogrultuda calisma Bolu Merkez ilcedeki liselerde gorev yapan 272 ogretmen ile yurutulmustur. Arastirma verilerinin toplanmasinda Okullarda Orgutsel Ogrenme Mekanizmalari Olcegi ve Okullarda Yenilik Yonetimi Olcegi kullanilmistir. Arastirma verilerinin cozumlenmesinde yuzde frekans analizleriyle, parametrik olmayan tekniklerden Spearman Rho Korelasyon Analizi kullanilmistir. Arastirma Bulgulari: Arastirma sonucunda lise ogretmenlerinin hem okullarindaki orgutsel ogrenme mekanizmalarina iliskin hem de yoneticilerin yenilik yonetimi becerilerine iliskin goruslerinin toplamda ve alt boyutlarda orta duzeyde oldugu ve ogretmenlerin orgutsel ogrenme mekanizmalarina ile yoneticilerin yenilik yonetimi becerilerine iliskin gorusleri arasindaki yuksek duzeyde, pozitif yonlu ve anlamli iliski oldugu sonuclarina ulasilmistir. Sonuc ve Oneriler: Arastirma sonuclari dogrultusunda; liselerdeki ogrenme mekanizmalarinin yuksek duzeyde isletilmesi icin uc dongulu ogrenmeyi gerceklestirecek sekilde calismasinin saglanmasi, liselerin bilgiyi daha etkili arayan, olusturan, yorumlayip anlamlandiran ve gerektiginde kullanmak uzere hafizasinda saklayabilen kurumlar haline getirilmesi saglanarak yenilikcilik potansiyelinin artirilmasi, yoneticilerin okullariyla ilgili inisiyatif alabilmelerini saglayacak esnek bir hareket alani olusturularak yenilik konusunda risk alabilir bir duruma getirilmeleri, liselerin orgutsel ogrenme mekanizmalari ve yenilik yonetimine yonelik ihtiyac ve beklentileri belirlenirken okul tur ve farkliliklari goz onunde bulundurulmasi onerileri gelistirilmistir.